كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )
84
ده سفرنامه ( فارسى )
پسر بزرگش هنگامى كه يك افسر دونپايه بود تنها با حقوق خود اعاشه و زندگى مىكرد و پدرش نيز بيش از ديگر افسران به او توجهى نمىكرد و به او اجازه مىداد تا با ديگر افسران آميزش و رفتوآمد داشته باشد و همچنين به او هشدار داده بود كه اگر تقصير يا خطائى از او سر بزند مانند ديگران به سختى مجازات خواهد شد او اگر شايستگى و لياقتى از خود نشان مىداد نه تنها او را به درجه بالاتر ارتقاء مىداد سهل است ، بلكه مهر و محبت پدرى را نيز نسبت به او افزايش مىداد آنهائى كه به خوبى آن جوان را مىشناسند ( براى اينكه من هرگز او را نديدهام ) مىگويند از هر لحاظ به پدرش شباهت دارد و به خوبى شهامت و شايستگى خود را در چند جنگ هنگامى كه نادر شاه در هندوستان بوده نشان داده است ، و بهطور خصوصى هم شنيدهام كه او با مهارت و سياست خاصى بر امپراطورى ايران حكومت نموده و همه چيز را به حال عادى نگهداشته تا پدرش مراجعت كرده است . در ميان استعدادهاى فوق العاده نادر شاه بيش از همه حافظه و هوش او قابل تحسين است كه كارهائى كه در يك لحظه دستور داده يا انجام گرفته است به خاطر دارد و تمام افسران ارشد خويش را كه در قشون بيشمارش به خدمت اشتغال دارند به نام و نشان مىشناسد و تمام خدمه و نوكران خاص خود را كه زمانى در خدمت او بودند به ياد دارد و هر وقت بخواهد كسى را مجازات يا مورد التفات قرار دهد وى را به نام احضار مىنمايد . او مطالب خود را به يك يا دو منشى ديكته مىنمايد در حالى كه در آن واحد دستورات ديگرى صادر مىنمايد . به من گفته شد كه در هنگام عمل ، به سرعت احتمالات و جوانب كار را از هر جهت تشخيص مىدهد و مىداند كه چگونه قشونش را به سوى پيروزى رهبرى نمايد هرگاه يكى از سردارانش به طرز