كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )

221

ده سفرنامه ( فارسى )

شاهزاده حاكم شيراز بسيار مايل است كه او برايش روزنامه‌هاى انگليسى را بخواند و هنگامى كه دانست كه دولت آلمان يكصد و بيست هزار تن سپاهى مسلح دارد و بيست و پنج هزار نفر از آنها تنها در يك جنگ كشته شدند بسيار در شگفت ماند و گفت چنين امرى محال است و او باور نمىكند زيرا در سخت‌ترين و طولانىترين جنگهاى خودمان هرگز بيش از پنجاه تا صد تن كشته نداشته‌ايم جعفر على خان همچنين به من گفت كه علت موفقيت سرهارفورد و شكست ملكم اين است كه سرهارفورد براى مدتى در بوشهر اقامت كرد و از هر پيش‌آمدى به نفع خود بهره‌بردارى نمود و رفتار او نصر الله خان را تحت‌تأثير قرار داد و از طرفى وضع مبهم و رفتار مشكوك و غيرصادقانه سفير فرانسه نيز موجب گرديد كه مشاوران و وزراء پادشاه به وى توصيه نمايند كه سفيرى را كه مستقيما از دربار لندن اعزام شده به حضور بپذيرد جعفر على خان در ادامه گفتار خود اضافه كرد كه ملكم هميشه در مذاكرات خود با دربار تهران را تهديد مىكرد كه اگر سفير فرانسه را اخراج نكنيد لامحاله به كلكته مراجعت مىكنيم و از فرمانفرماى هند مىخواهم كه دولت ايران را با توسل به نيروى نظامى وادار به اين كار نمايد با اين ترتيب موفقيت سرهارفورد چندان هم به تغيير و تحولات سياست اروپا بستگى ندارد بلكه مربوط به پشتكار و جديت خود سرهارفورد بوده و از طرفى ديگر سوءظن شخص شاه و وزرايش به نقشه‌هاى دولت فرانسه بود كه احتمال مىدادند چنانچه بپذيرند كه فرانسويها از طريق ايران به هندوستان لشكر - كشى نمايند آنها از پادشاه ايران خواهند خواست تا مبلغى نقد به عنوان قرض و همچنين تعداد زيادى اسب و شتر و قاطر در اختيارشان گذاشته شود . » هنگامى كه از كازرون حركت كرديم يك افسر ايرانى به نام