عبد الحسين نوايى
258
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
وزارت خارجه ضمنا ماموريت داشت كه اين مطلب را ابلاغ نمايد كه چنانچه دولتين روس و انگليس هرگونه نظر و ادعائى در خصوص اين املاك داشته باشند منافعشان محفوظ خواهد بود . پس از اينكه دولت و ماليه مطمئن شدند كه ديگر از اشكالتراشيهاى سفارتين فارغ خواهند بود ، در تاريخ دوشنبه پانزدهم شوال از طرف شوستر هيئتى مركب از شش دستهء هفت نفرى براى ضبط شش پارچه املاك شعاع السلطنه و سالار الدوله ( چهار قطعه متعلق به اولى و دو قطعه متعلق به سالار الدوله ) مأمور شدند . هريك ازين دستههاى هفتنفرى مركب بود از يك نفر محاسب و يك صاحبمنصب ژاندارم و پنج ژاندارم . اين عده مامور بودند كه املاك مذكور را به نام دولت ضبط كرده در تصرف آورند . از همهء اين املاك بزرگتر پارك و عمارت شاهزاده بود در طهران كه اثاثهء بسيار گرانبها از مبل و فرش و تجملات داشت و دور اين عمارت باغ بزرگى بود با ديوارهاى ضخيم محكم . خانوادهء شاهزاده درين عمارت سكنى داشتند . شوستر به مأمورين خود دستور داد كه با كمال ملايمت و ادب رفتار كرده املاك را ضبط كنند و چنانچه ملك در اجارهء اتباع خارجه باشد ، رعايت احترام و مقررات را كرده درخواست كنند كه ازين پس مال الاجاره را به صندوق دولت بپردازند . روز پانزدهم شوال ساعت ده صبح ، يكى از آن دستجات مخصوص مركب از يك محاسب و دو مهندس و يك صاحبمنصب و چهار نفر ژاندارم خزانه براى ضبط پارك شعاع السلطنه حركت كردند . وقتى اين هيئت به در پارك رسيد ، قزاقهاى ايرانى از ورود آنان ممانعت كردند . اما چون حكم هيئت وزراء در دست اعضاء هيئت بود به داخل عمارت راه يافته اطاقها را باز نمودند و شروع كردند به نوشتن صورت اثاثهء منزل . چند دقيقه بعد دو نفر صاحبمنصب روسى وارد شده به خشونت تمام به