عبد الحسين نوايى
259
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
اعضاء هيئت اعتراض كردند و گفتند كه شما به هيچوجه حق نداشتهايد وارد باغ شويد و فورا بايد بيرون برويد . اين دو صاحبمنصب روسى در قونسولخانه بودند و به وسيلهء تلفن يكى از قزاقهاى مأمور عمارت از آمدن دولتىها مطلع شده خود را به سرعت به محل پارك رسانده بودند . در جواب صاحبمنصب روسى ، يكى از صاحبمنصبان ايرانى به روسى گفت : « ما مأمور دولتيم و حكم رسمى براى توقيف اموال داريم ! » ولى روسها خشنتر از آن بودند كه حرف حساب به خرجشان برود و در پاسخ اين مطلب ايرانيان را تهديد كرده گفتند چنانچه خارج نشويد به قزاقها فرمان خواهيم داد كه شما را گلولهريز كنند و در حين گفتن اين مطلب ده نفر قزاقهاى روسى را صدا كرده امر به حمله به هيئت مأمورين ژاندارم نمودند و هرچه صاحبمنصب ژاندارم خواست تلفن كند مانع شدند و چون ممكن بود مقاومت بيش از اين منجر به تصادم و تيراندازى شود صاحبمنصبان ژاندارمها را جمع كرده از باغ خارج شدند با اين حال هنوز روسها دست از تهديد برنداشته در تعقيب مأمورين تا آخر خيابان آمدند ! مأمورين بلافاصله به عمارت خزانهدارى آمده گزارش لازم را به مستر شوستر دادند و وى بلافاصله با سفير دولت روس مسيو پاگليوسكى كزيل با تلفن صحبت نمود و در ضمن صحبت و شرح جريان صبح گفت : « مطمئن هستم كه جنابعالى خواهيد دانست كه اين وضع سلوك و رفتار صاحبمنصبان قونسولگرى به كلى خلاف رسم و قاعده بوده است . تمناى دوستانه دارم كه فورا بفرمائيد تا سربازان و نگهبانان روسى را از جلوى عمارت بردارند . » ضمنا براى تأكيد اين مطالب كاغذى هم متضمن همين مطالب به سفير روس فرستاد به اين مضمون : « از آنجا كه حكم كابينهء وزرا حتمى الاجراست و مجبورم كه آن را به مورد عمل بگذارم مقتضى دانستم كه به شما اطلاع بدهم كه ساعت ده فردا هيئتى براى تصرف باغ مورد بحث فرستاده مىشود . صميمانه توقع دارم كه اقدامى بفرمائيد كه موجب حدوث واقعه ناگوارى نشود . »