عبد الحسين نوايى
21
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
مشير السلطنه رئيس الوزراء و وزير داخله - سعد الدوله ( ميرزا جواد خان ) وزير امور خارجه - قوام الدوله ( ميرزا محمد على خان ) وزير ماليه - مجد الملك وزير تجارت - مستوفى الممالك ( ميرزا حسن خان ) وزير جنگ - مهندس الممالك ( ميرزا نظام ) وزير فوائد عامه - مشير الملك ( آن ايام هنوز ميرزا حسن خان مشير - الدوله پيرنيا مشير الملك ناميده مىشد ) وزير عدليه . ولى چون وى در تهران نبود ، تا آمدن او به تهران علاء الملك عهدهدار وزارت عدليه معرفى شد و وزير علوم را هم وعده كرد كه بعد انتخاب و معرفى نمايد و بعدا نير الملك را به اين سمت انتخاب كرد . مجلس با سردى كابينه را پذيرفت و حاج محمد حسن امين الضرب پس از معرفى اعضاء دولت سؤال كرد : « آيا رئيس الوزراء به ميل و اختيار ، ساير وزرا را انتخاب كرده و مسئوليت اتفاقيه دارند يا خير ؟ » مشير السلطنه در جواب اظهار داشت . « بلى من انتخاب كردهام و هركدام در كار خود مسئول هستند . ولى در مورد مواد مهمه تمام ضمانت دارند . » در اينجا ، براى نخستينبار ، سيد حسن تقىزاده صحبت پروگرام دولت را در ميان آورد و از دولت « پروگرام » و نقشهء كار خواست . سعد الدوله ( وزير خارجه ) جواب داد . « ما چون ديشب انتخاب شديم فرصت نشد كه « پروگرام » روى كاغذ بيايد . البته « پروگرام » خودمان را نوشته و به مجلس خواهيم آورد » .