عبد الحسين نوايى
212
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
مىكردند . با اين كيفيت معلوم است كه چرا قونسول اين هيجانات را نتيجهء تحريكات صولة الدوله و « وعدهء پنجهزار تومان به اعضاى انجمن » قلمداد كرده است . قوام الملك نيز به قونسول نامهاى نوشت كه ايلات وى حاضرند مسلحانه در نجات او كمك كنند و مستر ناكس او را نصيحت كرد كه در جريان تحصن از اقدامات سياسى دست بردارد . اين جريانات ادامه داشت و براى حل موضوع ، مستر ناكس بالاخره پيشنهاد كرد كه گمان نمىكنم اشكال داشته باشد كه قوام الملك را اينجا نگاهداريم تا آنكه اوضاع جنوب اصلاح شود و دربارهء صولة الدوله نيز نوشت كه « گمان مىكنم شكى نباشد كه او هم در اين تحريكات شركت داشته . اگرچه يحتمل تحريكات او مثل فرمانفرما بالاراده نبوده است . » مهمترين لوايح دولت در مجلس دو لايحهء مهم در 23 جوزا ، دائر به اختيارات خزانهدار كل و لايحهء استقراضى از بانك شاهنشاهى ، چنان كه گذشت در مجلس تصويب گرديد . با اين تفاوت كه اولى به اتفاق آراء تصويب شد و دومى با مخالفت نمايندگان دموكرات مواجه گرديد . اما لوايح مهم ديگرى كه مجلس تصويب كرد يكى لايحهء حقوق مستشاران سوئدى براى ژاندارمرى و مستشاران فرانسوى براى وزارت عدليه و داخله بود و دولت فرانسه اين استخدام را بىپرده ، به شرطى اجازه داده بود كه مستشاران هيچگونه « قدرت اجرائى » نداشته و صرفا جنبهء مشورت داشته باشند . در گذشته ذكر شد كه چگونه هيئت دولت براى جلوگيرى از بهانهجوئيهاى انگليسيها دربارهء عدم امنيت راههاى جنوب تصميم به ايجاد ژاندارمرى گرفتند و براى ايجاد آن مجبور به آوردن مستشاران و صاحبمنصبان خارجى شدند . چون از روس