عبد الحسين نوايى

171

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

مورد مزاحمت عشاير و دزدان است ، دولت انگليس به دولت ايران اخطار مىكند كه اگر در ظرف سه ماه از طرف دولت ايران قواى نظامى مجهزى براى انتظام راههاى كشور « به‌طور دلخواه دولت انگليس » درست نشود ، دولت انگليس حق خواهد داشت نيروئى ، مشابه نيروى قزاق در طهران و صفحات شمال ، در قسمت هاى جنوبى مملكت در حدود هزار و دويست نفر تحت‌نظر افسران انگليسى و هندى درست كند تا امنيت راههاى تجارتى جنوب را تأمين نمايند و مخارج اين قشون از اضافهء صدى ده بر عايدات گمركات جنوب به‌علاوهء ماليات فارس پرداخته شود . در اين يادداشت ، دولتين تصريح كرده بودند كه اين يادداشت جوابى نخواهد داشت و به اين ترتيب تلويحا نظر خود را آشكار ساختند كه در اين‌باره دولت ايران حق هيچگونه اعتراضى ندارد و اين مطلب را بايد بىچون‌وچرا بپذيرد . اما حسين قلى خان نواب وزير خارجهء دموكرات و تند ايران متقابلا در پاسخ اين يادداشت ، پس از ذكر اين نكته كه هم دولت هميشه مصروف نگهدارى و حفظ تجارت و امنيت است و دولت با هرگونه عمل مخالف با نزاكت و دوستى دولتين مخالفت دارد ، نوشت كه دولت ايران خود را دولتى مستقل دانسته و حق هر - گونه آزادى عمل را در ايران براى خود محفوظ نگه مىدارد و ضمنا ثابت نمود كه با تمام اين « عدم امنيت » ، نه‌تنها در واردات جنوب كسرى حاصل نشده بلكه در سال گذشته ميزان واردات نسبت به سنوات قبل صدى ده افزايش يافته است . رسيدن اين يادداشت دو سفارتخانه را به جنب‌وجوش انداخت و آنها پس از راپورت كردن اين موضوع به وزراى متبوع خود ، به علت اين‌كه دولت ايران براى خود با يك پرده‌پوشى ولى بدون شبهه حق آزادى محفوظ و منظور مى - دارد كه موافق ميل و صلاح خود در اين موضوع عمل كند » تصميم گرفتند كه متقابلا جواب دولت ايران را ( در مورد پيشنهاد مشترك دو دولت كه قبل از مشورت با روس و انگليس ايران به هيچ دولت يا كمپانى خارجى امتيازى ندهد ) رد كنند