سيسيل جان ادموندز / بارون دوبد / ولادمير مينورسكى ( مترجم : اسكندر بهاروند و ليلى بختيارى )
47
دو سفرنامه درباره لرستان ( ورساله لرستان ولرها " مينورسكى " ) ( فارسى )
مقارن با زمانى است كه حمد الله مستوفى مشغول نوشتن تاريخ گزيده بود ( 730 هجرى ) بعدا ملكه خاتون ( بقول نويسنده تاريخ اسكندر ميرزا با يوسف شاه اتابك لر بزرگ ازدواج كرد ) مجبور شد كه حكومت را به برادرش عز الدين حسين ( چهاردهمين اتابك ) واگذار كند . عز الدين حسين بوسيله ابو سعيد روى كار آمد و مدت چهارده سال حكومت كرد . پس از مرگ عز الدين حسين ، فرزند او شجاع الدين محمود ( پانزدهمين اتابك ) بجاى وى نشست . نامبرده در سال 750 بدست نوكران خود كشته شد . پس از مرگ شجاع الدين محمود فرزندش ملك عز الدين كه دوازده سال داشت بعنوان شانزدهمين اتابك برگزيده شد . در ظفرنامه راجع به تحولاتيكه در زمان اين اتابك اتفاق افتاده است مطالبى نوشته شده است . در سال 785 هجرى ( 183 ميلادى ) شاه شجاع حاكم فارس با قوائى به خرمآباد آمد و با دختر ملك عز الدين ازدواج كرد . يكى ديگر از دختران او به عقد احمد بن اويس جلاير درآمد . مهمترين وقايع در زمان حكومت وى حمله تيمور گورگانى به لرستان است . هنگاميكه تيمور در سال 788 وارد ايران شد و جريان غارتگرى لرها را بسمع وى رسانيدند از فيروزكوه به طرف لرستان حركت كرد ، بروجرد را بباد غارت داد و قلعه خرمآباد را با خاك يكسان كرد . تيمور افراد برجسته لر را از بالاى كوهها به پائين ميانداخت . سرنوشت عز الدين بدرستى معلوم نيست و درست نميدانيم وى جزء اتابكانى بود كه در سال 789 بوسيله تيمور در شيراز از آنها پذيرائى به عمل آمد يا نه ؟ بنا بگزارش نويسنده تاريخ اسكندر ، عز الدين در سال 790 هجرى در قلعه روميان ( ارميان و الميان واقع در نزديكى بروجرد ) دستگير و باتفاق پسرش به تركستان تبعيد شد و پس از سه سال هر دو آنها آزاد شدند . عز الدين بسال 793 هجرى در قلمرو زين العابدين شاه شجاع مظفرى نفش مهمى را بازى كرد . وقتى تيمور در سال 795 به ايران بازگشت از راه شوشتر عازم بروجرد شد و سپاه ميرزا عمر ، لرستان را قدم بقدم ويران كرد ولى موفق به دستگيرى عز الدين نگرديد . لرستان و خوزستان در سال