سيسيل جان ادموندز / بارون دوبد / ولادمير مينورسكى ( مترجم : اسكندر بهاروند و ليلى بختيارى )

18

دو سفرنامه درباره لرستان ( ورساله لرستان ولرها " مينورسكى " ) ( فارسى )

قيرآب نيز آثارى از يك راه وجود دارد ، و چريكو در ( ص 221 - 216 ) كتاب خود كه جاده خسرو نام دارد به آثار راه‌ها در دشت خاوه 24 اشاره كرده است . از آن جائى كه ساكنين جلگه خوزستان تا اواخر قرن چهاردهم هجرى ( قرن دهم ميلادى ) هنوز زبان خوزى را فراموش نكرده بودند ( ر ك : مقدسى ص 418 ) بعيد نيست كه گروههائى از اين قوم بستانى در قسمتهاى دورافتادهء مناطق كوهستانى لرستان يافت شوند . لرها ويژگى فرهنگ كنونى خود را فقط در زمان حكمرانى اتابكان بهم زده‌اند 25 . اطلاعاتى كه جغرافىدانان عرب درباره لرستان بر جاى نهاده‌اند بسيار مختصر است ولى با اين حال وضع راه‌هاى اين منطقه را به وضوح توصيف كرده‌اند . براى كسب اطلاع راجع به جاده‌هاى بين دشت ارژن به شيراز و دشت ارژن به منطقه سميرم به كتاب ايران تأليف شوارتز ( به ص 180 - 173 و ص 190 بنگريد ) . و اما پيرامون راه بين خوزستان و اصفهان ابن خرداد به ( ص 75 ) و مقدسى ( ص 40 ) اطلاعات جامعى بدست مىدهند . در مورد جاده خوزستان به منطقه كوهستانى لرستان استخرى ص 196 مينويسد : از لور 26 تا شاپور خواست 27 30 فرسنگ ، از شاپور خواست به لشتر ( اشتر ) 12 فرسنگ ، از لشتر تا نهاوند 10 فرسنگ ( اين جاده بايد همان باشد كه در قسمت سفلاى بالارود ادامه داشته است ) . با توصيفى كه مقدسى در ص 401 از اين جاده نموده است نكات مبهم مربوط به آن را تا حدى روشن كرده است . وى به ترتيب هشت منزلگاه را بشرح زير نام برده است : از كرج - فروند داركان - خروز ( بدون شك منظورش هرو است كه در شمال خرم‌آباد است ) شاپور خواست ( خرم‌آباد ) - كركوش ؟ - ال خان - از مانان واللور . همچنين بطوريكه از كتاب مقدسى برميآيد ( ص 480 ) جاده ديگرى در امتداد آب دز وجود داشته است . چنان كه مىگويد از اللور به دز دو منزلگاه از آنجا به رايگان يك منزل و از آنجا به گلپايگان چهل فرسنگ است كه از سرزمينى نامسكون عبور مينمايد . آثار برخى از شهرهاى باستانى در لرستان چنين است : 1 - شهر اللور كه در حدود دو فرسنگى شمال دزفول واقع