سيد على آل داوود
48
دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى )
وقايع يوم نهم شهر مزبور لغايت يوم پنجم شهر ذيحجة الحرام مطابق سيچقانئيل سنه 1256 [ توصيف شيراز ] بعد از ورود به شيراز بهشت طراز به جهت برداشتن نقشه مدت پنج ماه توقف و آنچه به دقت و اهتمام حومه و محلات شهر ملاحظه شده اين است كه به سبيل اختصار درين اوراق تحرير شد . و اصل بلده شيراز جنت طراز را حصارى است مدور و مشتمل بر هشتاد و دو برج و خندقش خراب و بعضى از مكانهاى آن حصار نيز مخروبه و دورش يك فرسنگ تمام است . الحق نسيمش چون باد بهار روحپرور و شميمش چون نكهت مصر فيض گستر ، آبش مقبول قلوب خاص و عام و هوايش مطبوع قبول كافه انام است . و اين شهر را شش دروازه و ده محله است كه پنج محله آن حيدرى خانه و پنج ديگر نعمت اللهى خانه است و كل خانههاى مسكونه اين بلديه قرار سياهه پا به مهر كدخدايان محلات مساوى چهار هزار است ، و تمامى جمعيت آنجا اناثا ذكورا سى هزار نفر به نظر رسيده . و به سبب رطوبات ارضى و سماوى تمامت خانههاى اين شهر را از سنگ و گچ و آجر ساختهاند و اشجار اندرون خانههاى شهر نهالات نارنج و مركبات متعدده است ، و در فصول اربعه خالى از گلهاى متنوعه نيست . و كل كوچههايش مفروش از سنگ است . و اكثر اهالى اين بلد ارباب صنايع و كمالات صورى و معنوى هستند . [ و شاهد اين مدعا شعر قدوة المحققين خواجه حافظ است كه مىفرمايد :