سيد على آل داوود
49
دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى )
به شيراز آى و فيض روح قدسى * بخواه از مردم صاحب كمالش « 1 » ] و محلات خمسه حيدرى خانه به سبب نشيمن حكام از سابق براين پيشى و برترى از محلات خمسه نعمت اللهى خانه داشتهاند . محله درب شاهزاده : اين محله حيدرى خانه است و عمارات ديوانى كه نشيمن حكام است ديوانخانه و اركى است مشتمل به ميادين متعدده و بستان نظر در جنب آن واقع و نيز در پشت ميدان و جبهخانه چهاربازارى است كه كل صفههاى دكاكين او از سنگ مخروطه است و خان گمرگ و دو كاروانسراى ديگر در آن بازار واقع و مسكن تجار است . و مسجدى مشهور به وكيل نيز در آنجاست كه فضاى آن جميعا از سنگ است و شبستانى دارد كه مشتمل بر چهل و هشت ستون سنگى مخروطه يكپارچه مارپيچ است كه به طول شش ذرع و نيم و دور قطرش دو ذرع و نيم است و منبرى يكپارچه از سنگ مرمر به طرف يمين محراب نصب است كه مشتمل بر شانزده پله است ، و درياچه بسيار بزرگى از سنگهاى بزرگ يكپارچه كه از اقل و اكثر سه ذرع الى شش است در وسط مسجد واقع ، و نيز از غرايب است كه سر درب مسجد و جنبين آن از يكپارچه سنگ است و خانههاى مسكون اين محل مساوى هفتصد و شصت است و ثلث محل مزبور به سبب نزول عساكر منصوره خراب و ويران شده است . و برودت هواى اين محل يك درجه و نيم از ساير محلات بيشتر است . زيرا كه شمالش باز و محاذى تنگ اللّه اكبر است و محله مزبور سمت ميانه شمال و مشرق است .
--> ( 1 ) . از غزلى به مطلع زير : خوشا شيراز و وضع بىمثالش * خداوندا نگهدار از زوالش قسمت داخل [ ] در نسخهء ملى وجود ندارد .