4 - مناره‌هاى اصفهان در اصفهان يك عدّه مناره‌هاى بلند و كوتاه ظريف هست كه درست معلوم نشده چه امر محرّك ساختن آنها بوده و به چه نظر اقدام در برپا داشتن آنها به عمل آمده است . از اين مناره‌ها كه غالبا چندين قرن عمر دارند پنج عدد نسبة بلندترند و به وضع زيبايى از فاصله‌هاى بعيد نمايانند ، و شنيده‌ام كه روى بعضى از آنها به خط كوفى كتيبه‌هايى هم هست . اسامى پنج منار مزبور به قرار ذيل است : 1 - منار على يا منار مسجد على در محلهء گلبهار 2 - منار خواجه علم در محلهء گلبهار قدرى كوتاهتر از منار اوّلى 3 - منار چهل‌دختران در محلهء جويباره 4 - منار ساربان در همان محله 5 - منار ته‌برنجى در همان محله از اين مناره‌ها از همه مرتفعتر منار ساربان است كه نسبت به منارهاى ديگر قشنگتر و ظريفتر [ 29 ] هم ساخته شده ولى تاريخ بناى آن معلوم نيست . فقط بانى منار على را مىدانيم كه ملكشاه سلجوقى است . حتى يقين است كه محلهء گلبهار و ميدان كهنه و قسمتى را كه هنوز نقّاره‌خانهء كهنه مىخوانند سلاجقه بنا كرده‌اند . از جمله حكاياتى كه از معتقدات نسوان اصفهان راجع به اين مناره‌ها شنيدم اينكه زنهاى اصفهانى كه مىخواهند سفيدبخت شوند يك عده گردو با خود برمىدارند و از پله‌هاى داخلى اين مناره‌ها بالا رفته روى هر پلّه يك گردو مىگذارند . بعد از پلهء بالا گرفته به پايين روى گردوها مىنشينند و آنها را تا آخر با فشار بدن مىشكنند و اين حركت را مقدمهء تحصيل سفيدبختى و سعادت مىشمارند . 5 - جامع عتيق اصفهان از عجايب ابنيهء اصفهان يكى مسجد جمعه يا جامع عتيق آن است كه بناى آن خيلى قديمى است . حتّى بعضى از قسمتهاى آن بقدرى كهنه و بىشباهت به ابنيهء اسلامى است كه آن را باقيماندهء يكى از آتشكده‌هاى قديم دانسته‌اند . قسمت عمدهء جامع عتيق چنان‌كه كتيبهء آن مىفهماند از بناهاى سلطان