جلال الدين ملكشاه سلجوقى است و وزير مشهورش خواجه نظام الملك متصدى ساختن آن بوده و در ايوان جنوبى مسجد هنوز شبستان محكمى هست كه آن را شبستان نظام الملك مىخوانند . مسجد جمعه چهار ايوان در چهار طرف خود دارد و در بعضى از آنها نقوش و مقرنس‌كارىهاى زيبا به نظر مىرسد . در طرف شمال‌غربى مسجد قبر يك عدّه از بزرگان علماى شيعه مثل ملا محمد باقر مجلسى بزرگ و ملا محمد تقى مجلسى كوچك هست كه مردم به زيارت و فاتحه‌خوانى به آنجا مىآيند و سابقا آن محل [ 30 ] براى اهالى اصفهان حكم بست را داشته و بزرگترين بستهاى شهر محسوب مىشده است . در مسجد جامع بعضى صفّه‌ها هست كه يكى از آنها را صفّهء صاحب مىگويند و عامّه به زيارت آن مىروند و آن را منسوب به حضرت صاحب الامر مىدانند . در صورتى كه گويا آنجا محل قبر صاحب بن عبّاد وزير فخر الدولهء ديلمى است كه در 385 در رى وفات كرده و نعش او را به اصفهان آورده به خاك سپرده‌اند . جامع عتيق بعد از سلاجقه رو به خرابى رفت . صفويّه آن را تعمير و مرمّت كردند و يكى از كتيبه‌هاى آن به نام ايشان است . 6 - ميدان نقش جهان مركز و قلب اصفهان در زمان صفويّه ميدان معروف به ميدان شاه يا ميدان نقش جهان بوده است كه آن را شاه عباس كبير ساخته و گفته‌اند امرى كه شاه را به ساختن آن واداشت اين بود كه شاه در موقع پايتخت قرار دادن اصفهان خواست ميدان كهنه و عمارت نزديك به آن را كه در تصرّف يكى از شاهزاده‌هاى قديم ايرانى بود بگيرد . چون او از دادن ابا كرد شاه عباس طرح ميدان نقش جهان را ريخت و عمارات و ابنيهء دولتى را در اطراف آن ساخت و از آن وقت ميدان مزبور مركز پايتخت و محلهء اطراف آن محلهء دولت معروف گرديد . ميدان نقش جهان يكصد و شصت ذرع عرض و پانصد ذرع طول دارد و طول آن خيلى بيش از عرض و از شمال به جنوب است و در دورادور آن دو طبقه حجره است كه سابقا دكّان و منزل و محل لشكريان بوده .