محمد بن هندوشاه نخجوانى

پيشگفتار 2

دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )

اثر بزرگ كه محصول سالهاى ممتد كار توان‌فرسا و شاهد سطح بالاى علمى نويسندگان آنهاست بجاى مانده است . فخر الدين هندوشاه علاوه بر اينكه يكى از نمايندگان پراستعداد جهان دانش در دوران خود بود ، در امر اداره امور مالى نيز يد طولائى داشت و بعنوان حاكم امور چند ولايت را اداره مينمود « 1 » . محمد نخجوانى در چند جاى اثرش ، محقانه و منصفانه از پدر خويش به خوبى ياد مىكند و او را مىستايد ، سخنان او را درباره مسائل مختلف ميآورد و گاهى به اشعار او استناد مينمايد « 2 » . محمد نخجوانى كه در خانواده معلومات وسيعى كسب كرده بود ، توانست مانند پدرش چند اثر از جمله كتاب مهم و جامعى نظير « دستور الكاتب فى تعيين المراتب » را بنويسد . محمد نخجوانى با فرزند رشيد الدين ( 1318 ) غياث الدين محمد رشيدى ( 1336 ) دانشمند و رجل دولتى قرن چهاردهم و وزير ابو سعيد ( سالهاى 1316 - 1335 ) و آرپا خان ( سالهاى 1335 - 1336 ) مناسبات بسيار نزديكى داشت . آشنائى نزديك اين دو رجل بزرگ قرن چهاردهم را اين موضوع تائيد مىكند كه محمد نخجوانى مانند پدر خود دانشمند و رجل دولتى مشهورى بود . از قرار معلوم ، هنگاميكه غياث الدين وزير بود ، محمد نخجوانى با استفاده از موقعيت وى فعاليت خود را در « ديوان

--> ( 1 ) - براى توضيح بيشتر مراجعه كنيد به : تجارب السلف تهيه‌كننده متن عباس اقبال ، پيشگفتار . ( 2 ) - محمد بن هندوشاه نخجوانى ، متن علمى - انتقادى « دستور الكاتب فى تعيين المراتب ، جلد دوّم ، ص 342 .