مطابقت دارد . وظايف اين ديوانها متشابه است . از متن رشيد الدين مورد استعمال اين ديوان كه در يرليغهاى غازان خان مقام معيّنى دارد واضح ميگردد . به علت اهميت اين ديوان و تعيين دقيق وظايف آن قسمتى از فرمان غازان خان را پيرامون اين موضوع نقل ميكنيم متن فرمان بقرار زير است : « . . . ديگر دعوى كه ميان دو مغول باشد يا ميان يك مغول و يك مسلمان و ديگر قضايا كى قطع و فصل آن شكل باشد فرموديم تا در هر ماهى دو روز شحانى و ملوك و بتيكچيان و قضاة و علويان و دانشمندان در مسجد جامع بديوان المطالعه ( المظالم BPIL جمع شوند و دعاوى بجمعيت بشنوند و بكنه آن رسيده بموجب حكم شريعت بفيصل رسانند و مكتوب نويسند و سجل كرده خطهاى خود بگواهى بنويسند تا بعد از آن هيچ آفريده را مجال طعن نباشد و ابطال نتواند كرد . . . » به نظر ما اين متن به حد كافى ماهيت ديوان فوق را آشكار ميسازد . اطلاعات رشيد الدين « 1 » و محمد نخجوانى از روزهاى تجمع اشخاص مربوطه براى رسيدگى بامور جلب توجه مينمايد . طبق فرمان غازان خان تجمع اشخاص براى رسيدگى امور ماهى دو بار انجام ميگرفت ، در صورتى كه محمد نخجوانى در هفته يك بار مينويسد . « 2 » اين موضوع نشان ميدهد كه

--> ( 1 ) - رشيد الدين ، كتاب فوق الذكر ، جلد سوّم ، ترجمه روسى پروفسور آ . ك . آرندس ص 243 ؛ متن انتقادى ياد شده ، ص 428 ، 429 . ( 2 ) - محمد نخجوانى ، متن انتقادى ياد شده ، جلد دوم ، ص 84 .