محمد بن هندوشاه نخجوانى
ديباچه 19
دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )
تدقيقكنندگانى كه به تهيه متن ميپردازند متودهاى گوناگونى براى ترتيب دادن متن انتقادى به كار مىبرند . ضمنا بايد اضافه كرد كه قاعدتا دستنويسها هيچگاه كاملا يكسان نيستند و تفاوتهائى بين آنها وجود دارد كه غالبا باعث تحريف و تغيير معناى متن اثر مىشود . گاهى اوقات دستنويسها اختلاف اساسى دارند ، در موارد ديگر بعضى از دستنويسها داراى ضمائم ، اختصارات ، تغييرات و يا افتادگيهائى هستند در اسامى خاص ، نامهاى جغرافيائى ، اصطلاحات ، تاريخ وقايع و حوادث تاريخى و همچنين ساير حوادث مهم ديگرى كه مورد تدقيق و بررسى عميقانهء ميباشند . بعضى تهيهكنندگان متون كه به قدر كافى دستنويس در اختيار دارند هنگام ترتيب متن اثر از روى برخى دستنويسها از قيد كردن تفاوتهاى موجود بين نسخهها صرفنظر ميكنند . در چنين صورتى ، با وجود اطمينان تهيهكننده به صحت متنى كه ترتيب داده است ، معذالك از نقطهنظر اينكه هنگام مقايسه دستنويسها ، فرق متنى و تفاوتهاى موجود در كلمات ذكرنشده است ، اين امر امكان نميدهد كه درباره واريانتهاى مختلفه آن تصورى حاصل كرد ، لذا صحت ترتيب متن با متود مذكور ممكن است مورد ترديد واقع شود . بدون شك متنى را كه با اين متون تهيه شده باشد نميتوان انتقادى ناميد و تدقيقات براساس چنين متنى نيز دشوار خواهد بود . ضمنا تهيه متن با اين روش آسانترين روشها است . متود ديگر تهيه متن انتقادى عبارت از آنست كه پس از تعيين متن اصلى تفاوتهاى موجود بين دستنويسها ( واريانتها ) بعضا طبق نظر