و غيركوچ‌نشينى و ضديت ميان طبقه حاكمه فئودال و اهالى زحمتكش به او كه شاهد حوادث جارى بود امكان ميداد در آثار خود روى مهمترين مسائل اقتصادى و اجتماعى بايستد . [ موضوعات اين اثر ] اثر محمد نخجوانى شامل مقدمه دو بخش و يك نتيجه است « 1 » . مانند همه آثار قرون وسطى مقدمه با حمد و ستايش پروردگار و پيمبر شروع مىشود . سپس حمد و ثناى حكمران سلطان اويس آمده و از اتحاف اثر به او سخن گفته مىشود . بدنباله مقدمه نخستين قسمت اثر كه حاوى چهار « مرتبه » است و سپس دومين قسمت كه شامل دو « باب » است و بالاخره نتيجه ( « خاتمه » ) آمده است . بايد متذكر شد كه دو بخشى كه بدنبال مقدمه آمده مضمون عمده كتاب را شامل است . نظريات اصلاحى كه در اثر نظام الملك و يرليغ‌هاى غازان خان ( متعلق به رشيد الدين ) شرح داده شده انعكاس خود را در اثر محمد نخجوانى نيز پيدا كرده است . نظر او درباره سازمان و اداره دولتى ، وضع اجتماعى - اقتصادى و سياسى كشور تقريبا در سطح نظريات نظام الملك ، رشيد الدين و پسرش غياث الدين و همچنين وصاف ، حمد الله قزوينى و ديگر رجل مترقى دولتى خاور زمين بوده است . شيوه محمد نخجوانى در شرح حوادثيكه در كشور در نتيجه برقرارى حاكميت فئودالهاى كوچ‌نشين روى داده است عميقا انديشيده شده و از سبك شرح وقايع تاريخى بوسيله مؤلفين ديگر كاملا متمايز است . بخش ( « قسم » ) اول دستور الكاتب به شكل نامه‌ها نوشته شده است .

--> ( 1 ) رجوع كنيد به همانكتاب ، ص 28