منصوره اتحاديه و سعيد روحى

38

در محضر شيخ فضل الله نورى ، اسناد حقوقى عهد ناصرى ( فارسى )

نشده بود و در چند مورد ملكى بر ذمه قرار گرفته بود . طلاق 18 طلاق نيز همانند ازدواج در كتابچه ثبت شده است كه تعداد آن 49 مورد است . همچنين ذكر شده است كه طلاق نامچه سجل و مهر دارد . كلا شرايط طلاق به‌نظر پيچيده‌تر بود و هيچ‌جاى كتابچه علت آن ذكر نشده است . از نظر زن طلاق مسئلهء مهمى بود ، چون مرد هروقت اراده مىكرد مىتوانست زن را طلاق دهد و يا آزادى اختيار چند زن را همزمان داشت . 19 در صورت طلاق مرد مىبايست بقيهء مهريه را بپردازد و نيز مبلغى به مدت 3 ماه بابت عده بپردازد . در مواردى از اين قراردادها شوهر قبل از سرآمدن عده صلح كرده و مبلغى بلاعوض به زن پرداخته بود . در چند مورد ديگر قرارداد طلاق ذكر شده است كه اگر مرد رجوع كند ، مبلغى به زن بپردازد . اگر زن خواستار جدايى بود ، طلاق خلع به حساب مىآمد و معمولا از بقيهء مهريه‌اش صرف‌نظر مىكرد ، مانند ربابه خانم زوجهء حاج محمد نبى كه از همگى و تمامى حقوقى كه داشت كه 500 تومان مهريه بود ، مىگذرد ، يا گل‌بدن دختر محسن خليفه كندرى يا زن نايب كريم كه تمامى حقوقش را مصالحه مىكند و فقط 3 تومان بابت عده مىگيرد . در يك مورد شوهر زن حامله را طلاق داده بود . مرد مىتوانست زوج خود را يك دو يا سه بار طلاق بدهد و در صورت سه طلاق مىبايست به محلل رجوع كند . متفرقات اين قراردادها و معاملات حاوى اطلاعات گوناگون متنوعى است ، از جمله قيموميت ، شراكت ، وصيت ، تفاهم‌نامه ، موقوفات ، دعوا و حل دعاوى و از اين قبيل كه در اينجا به عنوان متفرقات مطرح مىشوند . بعضى از قراردادهائى كه در اين‌جا ثبت شده‌اند حاكى از رسومى است كه امروزه رايج نيست ، مانند استخدام دايه . چنانچه فاطمه خاتون زوجهء شيخ اللّه وردى امام‌زاده داوودى كه اجير شرعى شد به عاليجاه آقا ميرزا موسى رشتى ، براى حضانت دختر صيغهء عاليجاه كه در مدت 2 سال مبلغ 36 تومان و 4 دست لباس نو كه قيمت آن 4 تومان باشد و دو دست لباس مستعمل كه قيمت