منصوره اتحاديه و سعيد روحى

33

در محضر شيخ فضل الله نورى ، اسناد حقوقى عهد ناصرى ( فارسى )

اجاره نيز به همان منوال بود و مىبينيم افراد يك اتاق اجاره مىكردند مانند دو باب اتاق به مبلغ 6 هزار ريال كه ماهى ده شاهى بپردازد . هرچند ابعاد خانه‌ها مشخص نيست و نمىتوانيم معيارى براى اجاره به دست آوريم ، ولى از ميزان مال الاجاره متوجه مىشويم كه قيمت‌ها بسيار متنوع و متغير بود ، چنانچه اجاره شش دانگ عمارت اندرونى و بيرونى در محلهء قورخانه سنگلج ماهى سه تومان و چهار هزار و اجارهء 6 دانگ خانه ديگرى در محلهء سنگلج به مدت سه سال به مبلغ شصت تومان بود كه ماهيانه 1 تومان و سيزده شاهى پرداخت گردد . خانهء ديگرى را در محلهء سنگلج متصل به تكيهء افشارها دو ساله به مبلغ 48 تومان اجاره كردند كه در آخر هر ماه 2 تومان كارسازى كنند . محمد ابراهيم بيك نيز دو اتاق از حاجى احمد سمسار اجاره كرد به مدت 1 سال ، به مبلغ 6 هزار وجه ريال كه هر ماه ده شاهى بپردازد . اجارهء دكان شرايط متفاوتى داشت ، در اين مورد نيز اجارهء رسمى ثبت شده در محضر شيخ فضل اللّه فقط 10 مورد است كه بدون شك از همان شرايط خانه برخوردار بود . بعضى از رجال صاحب چندين دكان بوده كه اجاره مىدادند . علاء الدوله نيز از رجال بسيار ثروتمند و طبق آمار 1320 او صاحب كاروانسراى ملا على در بازار بود ، همچنين وى تعداد 135 دكان در محلهء جبه‌خانه داشت . 14 از معاملات علاء الدوله كه در اين كتابچه ثبت شده است اجارهء 4 دانگ مشاع از دكاكين شمسيه كه اول قراولخانه الى جنب تلگرافخانهء قديم بود به 900 تومان ، نصف پول سفيد و نصف سياه به اقساط 75 تومان در ماه ، به قنبر خان ناظر خودش . خواهر او نيز يك دانگ مشاع سهم خودش را از همان دكان‌ها را به مبلغ 225 تومان به همان شخص اجاره داده بود . اجارهء دكان اغلب بيش از يك سال بود و اجاره طى چند سال افزايش مىيافت . خير الحاج ميرزا مهدى يك باب دكان دوات‌گرى محلهء پاچنار را به مدت دو سال به استاد ميرزا عبد الخالق اجاره داد به مبلغ 27 تومان شش هزار كه در هر ماه ماهى 11 هزار و در سال آخر هر ماه 12 هزار كارسازى كند . اگر از دو روز در ماه تخلف مىشد موجر اختيار فسخ داشت . مخارج نيز تا 5 هزار در هر سال با مستاجر بود . اجارهء يك باب دكان علافى در يك سال 49 تومان روزى هزار و سيصد و پنجاه دينار و اجاره‌دهنده معصومه سلطان خانم زوجهء كربلائى حيدر بود . وى