آنه مارى شيمل ( مترجم : فرامرز نجد سميعى )
61
در قلمروى خانان مغول ( فارسى )
زندگى سهلانگارانهء جهاندار كه دورهء خوبى را براى خوانندگان ، رامشگران ، و مصاحبان فراهم آورده بود به بيگانه شدن زينت السادات ، تنها دختر در قيد حيات اورنگ زيب منتهى شد ( ف . 1721 ) . اينكه جهاندار با سنى بالاى 50 سال همراه با محبوبهاش لخت و عريان در حوض مكان مقدس چراغ دهلى آبتنى كرده بود ، بيش از هرچيز باعث شوكه شدن مردم دهلى گرديد . بدينترتيب جاى تعجب نيست كه در 11 فوريهء 1713 ، پس از نزديك به يك سال حكومت او را خفه كردند . فرخ سير دومين پسر عظيم الشأن متولد سال 1683 ، كه در آن زمان حكمران پاتنا بود ، جاى او را گرفت . در اينجا براى اولين بار حسين خان و عبد اللّه خان از خانوادهء سيدها قدم به صحنه مىگذارند ؛ اين خانواده از زمان اكبر نقشى در سياست هند ايفا كرده است ، و چهرههاى گرد آنها از تصاوير متعدد براى ما آشناست . ( 3 ) آنها بايد براى سالهاى بعدى تعيينكنندهء شاه شوند و شعراى دهلى به تمسخر پرداختند : آنها كاملا مثل ساعت شنى با هم بودند * قلبهايى پر از خاك ، ولى چهرهاى پاكيزه ! در سال 1714 براى اطمينان ، سه شاهزادهء قلمروى مغول كور شدند تا به عنوان مدعيان احتمالى تاج و تخت حذف شوند . در اين سالها مردى كه بايد در آينده نقش مهمى را ايفا كند آشكارتر ظاهر مىشود . اين مرد چين قليچ خان « 1 » ، با عنوان نظام الملك بود كه ادارهء دكن را در دست داشت . پدر بزرگ نظام الملك از سمرقند آمده بود و خود او در زمان حيات پدرش كه با وجود كورى ناشى از يك بيمارى درجهاى 7000 ذاتى داشت ، برترى و امتيازش را نسبت به ديگران نشان داده بود . قليچ حكمران بيجاپور شد و پس از مرگ عظيم الشأن خود را ابتدا از سياست كنار كشيد ، ولى سپس به حمايت از فرخ سير پرداخت . البته دورهء حكومت فرخ سير سرسخت ( 4 ) صرف نظر از مشكلات سلامتىاش پر از دشواريها بود . مبارزه عليه سيكها بايد تا كشتن باندا در سال 1716 ادامه مىيافت و هنوز اين خطر رفع نشده بود كه جاتها قد علم كردند . آنها از راهزنان روستانشين پنجاب و دهلى تشكيل شده بودند كه باز هم ويرانى را براى سرزمين به ارمغان آوردند . سرانجام موقعيت آنچنان يأسآور شد كه برادران سيد در 27 فوريهء 1719 به زور وارد قصر شدند ، و فرمانروايى را كه خود به تخت نشانده بودند كور كردند و به گودالى انداختند و دو ماه بعد او را خفه نمودند . بديل شاعر ( ف . 1721 ) يك مادهء تاريخ پيدا كرد كه متن آن چنين بود : « سيدها به شاه جهان بىوفايى كردند » ، تاريخ مرگ او براساس اين ماده به سال 1131 طبق تقويم اسلامى ارائه شده بود .
--> ( 1 ) . ChinQilichKhan .