پيشگفتار قضاوت انسانى در مورد گذشته هيچ‌گاه ساكت نمىماند : تمام چهره‌هاى تاريخى در تجسم دنياى بعد ، در نوسان هستند ؛ در مورد آنچه بوده ، يك رأى نهايى وجود ندارد . . . از تشريح و تجسم وقايع تاريخى ، شخص تشريح كننده ، و زمان او روشن‌تر قابل شناسايى هستند تا آنچه تشريح شده است . ما در مورد ژرف‌ترين انگيزه‌هاى خود ، همنوعان و همعصرانى كه دست‌اندر كار ديده‌ايم ، خيلى كم مىدانيم ، ولى همواره ادعا مىكنيم كه مىتوانيم از شواهد دريافت شده به طور اتفاقى ، حقايق را در مورد نژادها و چهره‌هاى گذشتهء دور ، به دست آوريم . . . كارل ، ى . بورك هاردت ، تفكر دربارهء كارل پنجم ( در : تصاوير ، فرانكفورت ، ماين 1958 ) ميلتون « 1 » در ، بهشت گم شده مىنويسد : « وقتى خداوند مىخواهد به حضرت آدم كه تازه خلق شده است عجايب آيندهء خلقت را نشان دهد ، به او اجازه مىدهد كه نگاهى به آگرا و لاهور خانان مغول اندازد . » قلمروى خانان مغول ( 1526 - 1857 ) در قرن 17 و 18 ، براى اروپا نوعى سرزمين افسانه‌اى با ثروت عظيم ، جواهرات غير قابل تخمين ، و وسايل زرين بود ، در صورتى كه لازم باشد از شخصى با نفوذ زياد و ثروتى به تمام معنى مرموز نام برده شود ، هنوز هم واژهء « مغول » چنين چيزى را در ذهن تداعى مىكند . البته فرمانروايان مغول هندوستان خود را هرگز به اين اسم كه چيزى جز عربى شدهء نام قبيلهء « مونگلها » نيست ، نمىناميدند . آنها از « خاندان تيمور » ، فاتح آسياى مركزى ( وفات 1405 ) بودند كه بابر بنيانگذار قلمرو ، مستقيما از او اصل و نسب دارد ، در حالى كه از طرف مادرى اصل و نسبش به چنگيز خان فرمانرواى مغول مىرسد .

--> ( 1 ) . Milton .