حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
604
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
و بيست هزار خريدهاند و پنجاه و پنج هزار ديگرش را ارباب « 59 » و نوز و سعد الدوله و دلالها نوشجان كردند . خود ارباب مىگفت ، به هيچ كارى جز خرسوارى نمىخورد . مىگفت ، شش توپ داشت به اندازهء دو طپانچه ؛ ناچار دو توپ خريدم و بجاى آنها گذاشتم . خداوند حاصل ملت و دولت ايران را نصيب ارباب و مشير الدوله و چند نفر بلژيكى كرده است ؛ ارفع الدوله و پسر حاج ميرزا حسين خزانه ، خوشهچين خرمن ارباب . تقدير را تغيير نمىتوان داد . در مسئلهء تفنگچى ، هر وقت صورت رسيد ، چون ميرزا على خان با من صدق و خصوصيت دارد ، ترتيبش را مىدهم . چندين دفعه به شما نوشتهام ، اولا به من هيچ كارى نمىدهند و ثانيا در من ديگر حالت كار باقى نيست ؛ خصوصا مأموريت . از خانواده ، يك نفر شما در كار باشيد و خلع نشويد ، كافى است . پيوست دوم البته شنيدهايد كه ، بعد از اينكه سپهسالار خانهء وكيل الدولهء كرمانشاهى را عوض بيست هزار تومان طلب قبول كرد و ديد كه موفق الدوله وجه اجاره را نمىدهد ، بهانه كرد كه مىخواهم در آنجا بنائى كنم . موفق الدوله هم خانهء ميرزا يوسف خان را براى پسر و عروسش به ماهى صد تومان اجاره كرده ، آمدند آنجا و آن خانه را تخليه كردند . سپهسالار هم براى منزل سردار اكرم تعيين كرده است و بالمضاعف كرايه ، تعارفى خواهد گرفت . به علاوه ، تعميراتى كه قريب 500 تومان سردار اكرم كرده ، درمىكند . و حالا در حقيقت ، دختر شاه و پسر موفق الدوله منزل ندارند . خيالم اين است كه به يارى خداوند اگر معامله شما با علاء الدوله در املاك خمسه با معاملهء معز السلطنه در نصف املاك عربستان صورت بگيرد ، خانهء حسنآباد را به آنها بفروشم به نقد و نسيه ، كه نصف
--> - ديگر با كشتى زليخا به استاند آمديم . كدورتها همچنان باقى است . حكيم يك صد هزار فرانك انعام سوغات گرفته است و راضى نيست و اتابك بيشتر نمىدهد . كشتى را « پازارگاد » ( پارسكده ) ناميدند و قرار شد به بوشهر برود . كشتى ديگرى بنام « پرسپليس » در بوشهر داريم كه صنيع الدوله در برم داده بود ساخته بودند . سعد الدوله بعدها به تهران آمد و بيست هزار تومان در ثانى از دولت گرفت كه ، نوبت پرداخت قسط نرسيده بود و وجه را به تجارتخانهاى سپرده بودم كه ورشكست شد . تجارتخانه صد هفت فرع مىداده است و الا مىبايست به بانك سپرده باشد » ( ر . ك : هدايت [ مخبر السلطنه ] ، مهدى قلى . خاطرات و خطرات : 118 - 117 ) . در منبعى ديگر ، كشتى فوق را « كشتى ساحلى مظفر » ناميدهاند ، و در آن باب چنين آمده كه : « كشتى ساحلى مظفر از نوع يات Yacht بود ، به وزن 400 تن كه دولت ايران از آقاى Osterrieth در آنورس Anvers خريد و به دو توپ مسلح كرد و در 1903 براى بازرسى بنادر خليج فارس به گمرك بوشهر تعلق يافت . ر . ك : A . Destree . Les Fonctionnaires Belges Au Service De La Perse . 1898 - 1915 : 1034 ( 59 ) - مقصود امين السلطان است . در متون قاجارى وى را « پسر زال » نيز ناميدهاند .