دوشنبه 10 رجب 1320 قمرى « 50 » هو فرزند مكرم مراسلهء 16 جمادى الاخر ، ششم رجب رسيد ؛ دو روز در شهر قزوين معطل شده است ، باقى را هم يقين دارم در تهران ، از جميع مسطورات آن مطلع شدم . اعتراضات بر من صحيح نيست . من كارهاى خود را از روى يك قاعدهء عقلى صحيح كردم . فرضا نتيجه‌اى نبخشيده است ، دخلى به حساب ندارد . خط و بخت خانوادهء ما همه وقت ضعيف بوده است . آن همه فضاحت كه براى آصف الدوله در جميع مأموريت‌هايش حاصل شده ، هرگاه يك فقره براى يكى از ماها دست مىداد ، در خاك ايران نمىتوانستيم بمانيم . دريابيگى آن همه مال ديوان و همه كس را خورد و چندين دفعه اتابك به خودم گفت كه در عمل گمرك اخلال و مردم را تحريك مىكند ، و آن غارت گزاف را از لنگه آورد ، به آن درجه از او تقويت كردند و از بابت باقى هم دينارى مطالبه نشد و هنوز هم در تمناى حكومت است و به قدرت وزير افخم آسوده در تهران راه مىرود . در معاملهء فارس ديديد كه با من چه كردند . بعد از سه سال ، با آن نظم و نيك‌نامى و آبرومندى حكومت عربستان كه مكرر مىنوشتند خانهء تو آنجاست و بايد مقبرهء تو هم آنجا باشد ، از حكومت ، بىجهت و سبب معزولم كردند . اين بنادر مادامى كه در دست ما بود ، گاهى محمد حسين ميرزا را مىتراشيدند و گاهى ملك التجار مىدادند . كار بدان بزرگى آذربايجان را صورت دادم و قشون بىپاى آذربايجان را تو در ظرف 6 ماه آن‌طور سر و صورت دادى كه پتروف در شب مهمانى گفت ، سبزى پاك نمىكنم ، اما جز در عهد عزيز خان سردار ، هيچ وقت قشون آذربايجان را اين‌طور نديده بودم . وقتى وارد جمال‌آباد شديم تا رفتيم به ارس ، يك كلمه نگفت مجير السلطنه خوب از عهده برآمده است و يك كلمه با تو طرف حرف قشونى و غيرقشونى نشد . حتى ، با حضور تو به ديگرى رجوع مىكرد . آن لقب و امتياز هم به اصرار وليعهد بود و ملجاء شد . شاه شهيد كه به زعم خودش مرا به عربستان و لرستان براى رفع خجالت پانزده هزار تومان فرستاده بود ، فورا بعد از ورود من دستخط كرد كه ، سالى سه هزار تومان . . . السلطنه « 51 » دستى بدهيد . در همين گيرودار تهران ، هر روز دستخط مىكرد كه ، نصف عربستان و خمسه را مالك شو . هركس هر وقت از من و شما ادعاى ده تومان بىحساب كرد ، فورا محصل گذاشتند و گرفت . آصف الدوله و صاحب ديوان و ديگران ، هريك مبلغ‌ها مال مردم را خوردند و احدى بر آن‌ها محصل نگماشت . از وقتى كه به اعتقاد مردم ، شاه شهيد آن محبت را با من داشت ، باقى خوانين بختيارى را در حالتى كه خودشان حضور داشتند و مىگفتند ملزمى ، بيست محصل گذاشت و در دو ساعت از من گرفتند و طورى كه هنوز هم 4200 تومان آن را نتوانسته‌ام بگيرم . املاك عربستان را اگر به زور خانوادهء حاجى جابر خان نبود ، براى من حالت خاويز و اهرم را داشت . با اين حالت ،

--> ( 50 ) - اين نامه از قزوين به بندر بوشهر ارسال گشته است . ( 51 ) - يك كلمه خوانده نشد .