حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
771
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
و نواقص در كار دولت است كه اصلاح آن از قوهء من و شما و ديگران خارج است . قطع نظر از اينكه شرف و آبروى چندين سالهء خودتان و اين خانواده تضييق خواهد شد ، خطر جان هم با اين ترتيبات حاليه كه مشاهده مىشود ، براى شما حاصل خواهد بود . مسلم است كه شخص عاقل دورانديش تن به اين مخاطرات نمىدهد و حتى الامكان جان و مال و شرف و اعتبار خود را حفظ مىكند . اول عيبى كه در كار حكومت شما حاصل است ، عدم استعداد است و اين نكته بر همه كس واضح و مشهود است كه استقرار و استقلال در امر حكومت ، حاصل نمىشود الى به سبب استعداد و قوهء مجريه . هرگاه استعداد نباشد ، اقتدارى براى حاكم نمىماند ، نه مملكت انتظام مىيابد و نه ماليات ديوان به حيطهء وصول مىرسد . امروز خودتان بصيرت و اطلاع كامل در امور داريد و مىدانيد كه براى دولت به هيچوجه من الوجوه امكان و پيشرفت ندارد كه اقلا دو فوج سرباز و 300 نفر سوار براى شما تهيه و روانه نمايد كه ، شما بتوانيد حكومت خود را اداره و در نظم و انتظام آن صفحات وصول و ايصال ماليات اقدامى بكنيد . چنان كه به ديدهء دقت مشاهده نمائيد ، حتما بر شما معلوم و مشهود خواهد شد كه تمام اين اظهارات من ، مبنى بر صواب و خير و صلاح شما است . زيرا كه مىدانيد من حتى المقدور ، طبعا و طبيعتا مايل به استحكام و استقرار حكومت شما هستم . با اين مداخلهء تامه در امر دولت و ملت و رياستى كه به اين هيأت وزراء داشتهام ، در اين مدت هرقدر مجاهدت كردم ، نتوانستهام به هيچ وسيله و اسبابى ، استعدادى براى شما تهيه و روانه نمايم و بعدها هم امكان ندارد كه بتوانم به آنچه مقصود خودم و شما است نائل بشوم . اين مسئله ، انحصار و اختصاصى به شما ندارد ؛ الان يك سال تمام است ، هرقدر اولياى دولت عليه اهتمام كردهاند بلكه بتوانند يك استعدادى براى فارس تهيه و روانه نمايند ، ابدا ممكن نشده است . چنان كه سبب استعفاى شخص خود من از ايالت فارس ، به واسطهء عدم استعداد بود كه هرچه به تهران نوشتم و فرياد كردم ، نتيجهاى نداد و حاصلى نبخشيد ؛ ناچار شده و بدون انتظار اجازهء دولت از شيراز حركت كردم . اكنون كه حضرت اشرف ارفع اعظم و الا ظل السلطان دامت شوكته به ايالت فارس منصوب شدهاند ، تصور نكنيد كه دولت توانسته است كه استعدادى براى ايشان تهيه نمايد . خود حضرت معظم كه ديدند براى دولت پيشرفت تهيهء استعداد نمىباشد و بدون استعداد هم حركتشان غير مناسب است ، ناچار 50 هزار تومان از جيب خودشان پول نقد داده تا استعدادى كه لازم بوده است مرتب كرده ، همراه بردند . ديگر اينكه مىدانيد كه كار ساوجبلاغ تا به چه درجه جالب دقت نظر و موجب اهميت است ؛ با اين تفاصيل ، فقط يك فوج در آن محل بوده و اين اوقات به واسطهء اينكه مدتها بوده كه جيره و مواجب آنها نرسيده ، بر نواب و الا امامقلى ميرزا شوريدهاند و شاهزاده مسلما يا فرار كرده است يا امروز و فردا حركت و فرار خواهد كرد . با اينترتيب ، چگونه ممكن است كه بتوان براى شما استعدادى فراهم نمود كه استقرارى در امر حكومت شما حاصل آيد . يك علت ديگر در كار شما ، از بابت بختيارى است كه الان 50 هزار تومان ماليات آنها باقى است كه به هيچ وجه وصول آن امكان ندارد . چنان كه در اين حكومت باقى باشيد ، ناچار پاگير شما مىشود و مسلم مىدانم براى شما وصول آن از خوانين