قلى خان را هم احضار به تهران كرده بودند ، نيامده است و نخواهد آمد . اگر صدارت حاليه تغيير نكند ، يك مشت پول مىگيرد ، اصلاحى فيما بين آن‌ها مىكند . تا حال هم مبلغى پول و جنس مايه گذاشته‌اند . تلگرافاتى هم كه به شما شده است ، سوادش را هم براى من فرستاده بودند . به‌هرحال ، اين‌ها همه علائم اقبال شما است . باطن امور را غير از ذات خدا كسى نمىداند . در ظاهر امر گمان ندارم سال نو شما را تغيير بدهند . خدا نكند به اين زودى بعد از زحمت بنى طرف از اين حكومت منفصل شويد . در باب طايفهء حيدر ، چون خداداد بدست نيامده و به ميان بنى لام پناه برده است ، كار اين دو كدخدا پيشرفت نخواهد كرد و اين سمت دزفول از تاخت‌وتاز حيدر ديگر رنگ امنيت نخواهد ديد ؛ هر روز با ده سوار يك طرفى را مغشوش مىكند و اين دو از عهدهء او برنمىآيند . قلعه ساختن در حسين‌آباد شوش براى منزل عملجات فرانسه‌ها خوب است « 30 » ، بلكه واجب ؛ البته سريعا شروع كنيد . ولى در ساير نقاط حسين‌آباد ، باور نمىكنم خود اين طايفهء . . . « 31 » حضرات لرستان ، بگذارند سكنهء او بماند . بختيارىها هم اولا دروغ مىگويند ، نمىآيند ؛ ثانيا مقاومت با اين‌ها و سگوندها نمىتوانند بكنند . در هرصورت ، من در اين موارد رأى مخصوص ندارم ؛ خود دانيد . در باب سد اهواز چيز غريبى نوشته بوديد ؛ معلوم مىشود راوى كاملا مطلع نبوده است . كمپانى اقلا بايد يك كرور خرج سد و نهرهاى منشعب از او كند . بعد از اين‌كه حق مداخله در مزارع و اراضى نداشته باشد ، آب را چه خواهد كرد ؟ اگر بخواهد به صاحبان اراضى كه معز السلطنه و من هستيم اجاره بدهد يا بفروشد ، شايد ما طالب نباشيم ؛ به علت آن‌كه لازم نداريم و براى صيفى هم رعيت صيفىكارى لازم نيست . لطف‌على خان يك روزى شكايت مىكرد كه رامهرمز به واسطهء نداشتن رعيت ، آباد نخواهد شد . جائى كه با آن همه ايل و آن همه رعيت ناله داشته باشند ، ماها چه بكنيم ؟ هرگاه اراضى مرا و معز السلطنه را به آن‌ها واگذاشته باشند ، مطلبى است جداگانه . نمىدانم اين امتياز را در اين سفر فرنگ دادند يا سابق . به‌هرحال از تهران تحقيق اين مسئله و امتيازنامه را كردم ؛ تا ببينم جواب چه مىرسد . معز السلطنه هم‌چنين مايه‌اى ندارد كه يك كرور خرج سد اهواز بكند ، باز نصيب فرنگىها خواهد شد ؛ جهنم ! خداوند به واسطهء تقديرى كه براى خرابى ايران كرده است ، چنين خواسته است . در تبريز امتياز تلفن را به شركت عمومى و قاسم خان والى داده بودند . جبار خان حضرت اقدس به علت آن‌كه سيم‌هاى اختصاصى حضرت اقدس نيايد به مركز كل متصل باشد ، دو ثلث سيم‌ها را از مركز موضوع كرده و در ميدان توپخانه ، مركزى جداگانه براى خودش ساخته ؛ حساب والى و شركت عمومى پاك شد . از وضع خودم با پست هفتهء گذشته نوشته‌ام ، مطلع مىشوى . همان ترتيب را مشغول مىدارم ؛ اگر امر فوتى پيش آمد ، در تلگراف به شما خبر خواهم داد ، و الا تا تغيير وضع صدارت نشود ، تحمل اين ناملايماتى كه بمنزلهء تيزاب است ، كرده و مىكنم ؛ تا خواست خداوند چه باشد . اگر

--> ( 30 ) - مقصود فرانسويانى هستند كه طبق قرارداد دولت ايران و فرانسه ، جهت اكتشافات باستانشناسى به شوش آمده بودند . ( 31 ) - يك كلمه خوانده نشد .