حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
653
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
پنجشنبه 15 شعبان 1321 قمرى توضيح : پاكت مورخهء 15 شعبان 1321 ، حاوى سه نامه است : نامهاى از سالار معظم به تهران در باب خيال حكومت فارس در ضميمه ساختن بنادر . حسين قلى خان نظام السلطنه اين نامه را براى عين الدوله ارسال داشته بوده است تا وى مطالب آن را به اطلاع مظفر الدين شاه برساند . سپس ، عين نامه را به ضميمهء جواب عين الدوله و جواب مظفر الدين شاه ، براى سالار معظم پس فرستاده است . يحتمل اين پاكت ، حاوى نامهاى از خود نظام السلطنه نيز بوده است كه اكنون در دست نيست . 1 - نامهء سالار معظم به تهران حسين قلى خان نظام السلطنه حضرت نظام السلطنه ، تهران ايالت فارس آنقدر كوشش براى ضميمه كردن بنادر به فارس كرد ، نشد ؛ حالا طرح غريبى ريخته : در اين موقع ورود فرمانفرماى هند ، از شهر تا بيرون چند نفر را شورانده به دادن پول . تلگراف كرده بيست و سيم وارد بوشهر مىشود كه بيست روز قبل از فرمانفرماى هند باشد اينجا ، خيال خود را صورت بدهد . برادرزادهء حاجى ميرزا عبيد الله خان را هم كه سابقه با اين شهر دارد ، وعدهء نيابت حكومت به او داده ؛ به اين طمع بعد از مأموريت بمبئى راهى به اينجا شده است . به اين خيال ، كسان او مشغول اغواى الواط و وعدهء پول از طرف ايالت شدهاند . قوام الملك خوانين را تطميع و تهديد مىكند . محرمانه به حضرت اشرف وزير اعظم عرض كنيد سه سال است با وجود بىتقويتى ، سرحدى را تنظيم و معايبش را رفع كردهام ؛ در چنين موقع نازك مهمى ، در اين سرحد با حضور مثل فرمانفرماى هندوستان ، اسباب افتضاح دولت فراهم نيايد . فدوى ابدا ملاحظه خود و بقاى حكومت خود را ندارم . از زحمت سه سالهء خود و بدنامى دولت تشويش دارم . فرضا اگر در ورود و بودن فرمانفرما اين عمل را بكند ، قطعا به محض حركت فرمانفرما از اين نقطه ، دست به كارى مىزند ؛ چون اسباب را پيش از وقت مهيا كرده است . محض اطلاع نوشتم . به هر موقعى كه لازم است اطلاع بدهيد از مباشرى دشتى و دشتستان كه از جانب ايالت فارس راجع به فدوى بود ، استعفا مىدهم . پيوست اول جواب عين الدوله به حسين قلى خان نظام السلطنه فدايت شوم شرحى كه محرمانه مرقوم فرموده و تلگراف جناب جلالتمآب سالار معظم دام اقباله رالفا ارسال داشته بوديد رسيد ؛ از مدلول آن اطلاع حاصل شد .