حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
651
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
الخير فى ما وقع شده است . على الحساب در باطن بدون مشورت احدى ، عين الدوله در تهيهء اصلاحات است . چند فقره را كه مطلع شدهام ، عمل كليه خالصجات ابتياعى است كه هم از قيمتى كه مردم به ديوان دادهاند مطلع شوند و هم مأخذ منافع و ماليات آنها را به دست بياورند . ديگر مىخواهند چه شكلى بكنند ، نمىدانم . يكى هم هرچه جنس تسعيرى ديوان است برگردانند و جنس نرخ عادله مطالبه كنند . يكى هم حقوق جنسى كل مردم است كه از قرار خروارى بيست و شش تومان نقدى بدهند . بجز ميرزا محمد حسين منگنه احدى مطلع نيست و او مشغول بردن پولش است ؛ حقوق نقدى هركس را هم مىنويسد . به هر صيغه كه هست ، اين خيالات سر و صدا بهم مىرساند و مسلما امين الدوله را تا جان در بدن اين سه چهار نفر هست ، نمىگذارند بيايد ؛ اگرچه گلفتاح كمال ميل را دارد . مسلما در اين اقدامات كه حال دارند ، شورشى مىشود . اتابك به انتظار سورى رفت كه بعد از وقوع اينها منتهى به عود او بشود و او به شرط سلطنت مشروطه ، به دستيارى روس و انگليس ، عود كند . بعضى مصلحين خيرانديش هم در تهيهء شورش هستند . گلفتاح در كمال آسودگى مشغول بنائى دويست هزار تومانى جديد دوشانتپه و شكار و آتشبازى است . امروز و فردا معين الملك با عيالش وارد مىشود . سهشنبه 28 رجب 1321 قمرى هو فرزند مكرم روز سهشنبه بيست و هشتم است ، قشون حاضر در اردوى منور وارد شد ؛ همه رفتهاند به تماشا ، مدعو و غير مدعو . فرزندان هم به دعوت سردار اكرم رفتهاند . من در منزلم . لازم دانستم كه ترتيب پست را تعطيل نكنم . اگرچه صبح به توسط ميرزا حاجى آقا كاغذ نوشتهام ، ولى محتوى مطلبى نبوده است و در اين كاغم هم مطلبى نيست ؛ جز آنكه چون يقين دارم پست دو سه روز پيش از ورود ميرزا حاجى آقا مىرسد ، نمىخواهم انتظارى داشته باشيد . قاسم از قزوين آمد . عريضهاى مفصل گفتم بنويسد كه ديگر من در زحمت تحرير نباشم . جناب معين الملك ديروز عصر وارد شد . محققا دو دفعه از روز حركت از گيلان ، به او تلگراف شده بود كه مراجعت كند و نواب عليه فخر الدوله تنها بيايد . ولى نواب عليه فورا بناى مراجعت گذاشته بود كه به خاك روسيه خواهم رفت . اضطرارا اذن آمدن معين الملك را دادند . حضرت اشرف امين الدوله هم وارد شهر شورهء خاك تفليس شده است ، ولى كسالتى داشته است . مجد الملك احوالپرسى كرده بود ، نوشته بود در جواب كه چون هواى اينجا مساعد نيست ، بالضروره بايد خارج شوم . هيچ كس از زمينهء خيالات اعليحضرت مطلع نيست . حضرت اشرف عين الدوله اگرچه در كار خارجه مداخله ندارد ، ولى كارهاى ديگر صدارت را مىكند و مشير الدوله در زير دست اوست لاغير . ميرزا محمد حسين منگنه را هم محرمانه مىبرند ؛ معلوم نيست در چه كار است .