و خودم متحمل زحمت باشم . ابدا و اصلا در اين مسئله دل‌تنگى و افسردگى نداشته باشيد كه ، تمام امور منوط به تقدير خداوند است . از قرار تفصيل جداگانه ، براى هركس سوغاتى فرستادم و پاكتى هم نوشته‌ام . هريك را در موقع خاص برسانيد . اگرچه براى جناب وزير دفتر « 39 » كه هيچ وقت قلم و زبانش جز به ضرر و خلاف و صلاح من جارى نشده است ، جا نداشت كه سوغات بفرستم ، ولى چه كنم اضطرارا بايد فرستاد . پيوست سوم طومار بنائى را هم بعد از ورود به بوشهر مىفرستم . از بابت تقديم خالصجات ، من مؤاخذه نكرده بودم كه چرا داده‌ايد . صورت او را از هرجهت خواسته بودم كه بدانم از بابت تقديم و مخارج و رسوم به دفعات چه داده‌ايد . حالا كه حساب كل را مىفرستيد ، البته بهتر است . در باب مواجب‌هاى مقطوعى ، بعد از تاريخ اين مراسله كه 7 شهر شعبان است و نوشته‌ايد كه به اسم صاحبان قديم در دستور العمل نوشته شد ، تلگرافى در 17 شعبان زده‌ايد كه ، مجددا جناب وزير دفتر تصديق فرموده‌اند كه اين مواجب پسر ميرزا حبيب الله خان دخلى به مواجب اهل عربستان ندارد و اضافهء ايت‌ئيل « 40 » است كه تفاوت عمل قبول كرده و مواجب برقرار شده است . اگرچه جواب حسابى دارد و مىتوان نوشت ، ولى چون خود صاحبانش از شدت پريشانى و استيصال ده دفعه تا آخر سال عارض شوند ، لزوم نكرده است من و شما با مردم و با جناب وزير دفتر كه خودشان را منصف و خداشناس مىدانند طرف شويم . ما تكليف خود را محض رضاى خدا به عمل آورده‌ايم و مصاب هستيم . قبض مرمت توپ را در پست قبل فرستادم . در باب بدهى حضرات بختيارى اضطراب و تعجيل من ، به ملاحظهء معزولى بود . حالا كه امسال هم ماندنى عربستان شده‌ام ، محل آن‌ها معين است و به حول قدرت خداوند خواهم گرفت . پيوست چهارم تلگراف سئوال و جواب كشتىهاى تجارتى را فرستادم ، بخوان و مطلع بشو . اين مسئله را خود انگليس‌ها هم زياد ميل دارند ، زيرا كه عثمانىها با آن‌ها در گمرك و عبور ، خيلى سخت‌گيرى دارند و چون از روى قانون است ، قدرت لا و نعم ندارند . از خدا مىخواهند كه اول در صاحب‌قرانى لنگر بيندازند ، مال التجاره و نوشتجات پست آنجا را بدهند و بعد بروند بصره . از آن‌طرف هم تجار حالا نمىتوانند در صاحب‌قرانى

--> ( 39 ) - مقصود ميرزا هدايت الله آشتيانى وزير دفتر است . ( 40 ) - مقصود سال 1265 شمسى مطابق يك‌شنبه 14 جمادى الاخر 1303 ( كبيسه ) الى يك‌شنبه 24 جمادى الاخر 1304 قمرى و مطابق 21 مارس 1886 الى 20 مارس 1887 ميلادى است .