حسين قلى خان نظام السلطنه مافى

38

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )

اشخاصى كه در اطراف شاهزاده بودند ، از ترس رفتند پشت چادرها . بعد كه حكم به قتل كريم شد ، در آن بين كريم كاردى بخارائى از جيب بيرون آورد و دويد به طرف شاهزاده . شاهزاده هم در روى سكوى آلاچيق نشسته بود . كريم كارد را تكان داد ، از غلاف در آورد و رسيد به شاهزاده . شاهزاده دست انداخت گلوى او را گرفت . پاى او در روى يخ حوض بود ، از پيش در رفت و به پشت بر روى يخ افتاد و شاهزاده هم بر روى او افتاد . مير غضب و جبار بيگ رسيدند و او را گرفتند و در همان روى يخ سر او را بريدند . مردم غوغائى كه اين سياست را ديدند ، آرام و شاكر و دعاگو شده ، نعش را بردند و دفن كردند . بعد از ظهر حاجى ميرزا صفا پيدا شد ، ديگر همه‌جا همراه بود تا به ارض اقدس رفتيم . وقتى كه شاهزاده احضار به تهران شد ، همراه شاهزاده رفت . عزل حسام السلطنه از حكومت خراسان در سنهء 1281 كه سپهسالار به مقام صدارت عظمى رسيد « 4 » ، به‌واسطهء عداوت ديرينه‌اى كه با شاهزاده داشت ، اسباب عزل او را به اين عنوان فراهم آوردند كه ، بايد ايالت خراسان با پسر شاه باشد . جلال الدوله را كه برادر اعيانى ظل السلطان بود ، حاكم كردند و تهماسب ميرزاى مؤيد الدوله ، وزير و حسين خان شهاب الملك ، نايب الاياله و ناظم خراسان و حاجى محمد رضا خان مستشار الملك ، وزير ماليه و مظفر الدولهء خمسه‌اى ، رئيس قشون . اين هيأت را در باطن تهيه كرده و شاهزاده را به دار الخلافه احضار نمودند . من سه ماه قبل ، در مراجعت از قوچان ، مأمور سبزوار شده بودم ، زيرا كه طايفهء حاجى مغانلوى سبزوار نسبت به حاج ميرزا ابراهيم مجتهد - مشهور به شريعتمدار - بىاخلاص بودند . شبى عروسى داشتند و عروس را با ساز و اسباب طرب از درب خانهء شريعتمدار عبور مىدادند ؛ گماشتگان شريعتمدار ممانعت از ساز و سرنا و ملاهى كرده بودند . آن‌ها هم با اسلحه به خانهء شريعتمدار ريخته ، انواع هرزگى را كرده بودند . شريعتمدار هم با اتباع و معتقدين خود شبانه از شهر حركت كرده ، براى تجهيز جمعيت از بلوكات ، در يك فرسخى شهر توقف كرده بودند . خبر به مشهد مقدس رسيد . من براى اطفاء اين نائره و عود شريعتمدار به سبزوار و دستگيرى مقصرين ، به سبزوار رفتم و كار را به انجام آوردم . هنوز حكم مراجعت نرسيده بود كه ، شاهزاده احضار به تهران شد . در عبور به من فرمودند كه ، تو به مشهد نرو و اينجا منتظر باش . اگر مرا معزول كردند ، تو سر راهى و بابنه و عمال مىآئى و پنج منزل هم راهت را نزديك كرده‌اى . اگر هم

--> ( 4 ) - همان‌طور كه ذكر شد ، ناصر الدين شاه در 1275 شش نفر وزير را مسئول امور كشور نمود . اين ترتيب مدت زيادى دوام نياورد . شاه كه نمىتوانست شخصا سرپرستى امور را عهده‌دار گردد ، مدتى ميرزا صادق خان قائم‌مقام را مأمور رسيدگى به كارها كرد . در 1281 كارها به ميرزا محمد خان سپهسالار سپرده شد ، بىآن‌كه عنوان صدارت عظمى را داشته باشد . در 1283 مجددا مسئوليت بين چند نفر تقسيم شد .