مقدمه [ اول ] سابقهء ايل ما فى جهت روشن نمودن اذهان خوانندگان گرامى در باب سوابق تاريخى ايل ما فى ، پس از مطالعهء كتابى خطى به‌نام « تذكرة الاباء » به‌قلم سلطانعلى خان ما فى ، پسر عم حسين قلى خان ما فى و فرزند نياز خان ، كه در سنهء 1303 قمرى به اتمام رسيده است ، « 1 » و همچنين با مراجعه به مقالهء « حسين قلى خان نظام السلطنه ما فى » مندرج در مجلهء يادگار - سال سوم ، شمارهء دوم - كه از قرار تقرير دانشمند محترم مرحوم عباس اقبال آشتيانى از روى يادداشت‌هاى مرحوم حسين قلى خان كه نزد ايشان بامانت بوده فراهم آمده است ، اين مختصر را به نظر مىرساند . طايفهء ما فى از ايلات لرستان بوده‌اند مشهور به « بايروند » « 2 » . بعد از آن‌كه صفويه طايفهء فيلى را در لرستان حكومت دادند ، بر اين طايفه تمكين از رؤساى فيلىشاق آمد و در قشلاق به خوزستان و از طريق رامهرمز و كهگيلويه به فارس مهاجرت كردند و تا به سلطنت رسيدن خاندان زنديه به شغل ديوانى و سپاهيگرى گرايشى نداشتند و به زراعت و دامدارى مىپرداختند . با روى كار آمدن خاندان زند ، به علت همزبانى و همريشگى ، اين طايفه بناى همكارى و همراهى با كريم خان را گذاردند و اين همبستگى تا زمان زكى خان زند ادامه داشت . در تمام جنگ‌ها و محاربات ، ايل ما فى دوش‌به‌دوش زنديه شركت مىجست ؛ بطورىكه براى نشان دادن يگانگى و برادرى ، اصطلاح « شمشير زند و ما فى » در فارس معمول بود . اين وحدت تا به حكومت رسيدن زكى خان زند ، پابرجاى بود . زكى خان به علت رفتار ناهنجار و شرابخوارى و ظلم و ستمى كه بر مردم روا مىداشت ، و بخصوص به‌سبب رفتار وحشيانه‌اى كه نسبت به يكى از سادات و خانوادهء وى اعمال داشت ، شبى در ايزدخواست اصفهان بدست دوتن از سردارانش كشته شد . اين دو سردار از ايل ما فى بودند ، به‌نام‌هاى « خان على خان » و « بابا خان » « 3 » . اين دو سردار بلافاصله گريخته ،

--> ( 1 ) - نسخهء اصلى اين تذكره نزد اينجانب محفوظ است . ( 2 ) - در برخى متون ، اين طايفه را به ناصواب در شمار طوايف كرد رقم زده‌اند . ( 3 ) - مرحوم اقبال بااستناد به تاريخ زنديه ، ايندو تن را « خان على خان » و « رضا خان » ناميده است .