حسين قلى خان نظام السلطنه مافى

12

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )

يكى به روم آن زمان و ديگرى به كوه‌هاى نهاوند متوارى گرديدند . چند تن ديگر از اقوام نيز بلافاصله ايل را كوچانيده و آواره گشتند . اين گريز و اختفا تا زمان آقا محمد خان قاجار و استقرار او در تهران ادامه داشت . پس از به سلطنت رسيدن وى ، ايل ما فى به فارس مراجعت كرده ، به زراعت مشغول شدند . در اين زمان صلاح دولت وقت در كوچانيدن تعدادى از ايلات فارس بود . بنابراين ، امر به كوچانيدن تمامى طايفهء ما فى و زنديه از خاك فارس شد . در نتيجهء اين اقدام ، ايل ما فى به‌طور كلى به دشت قزوين ، نهاوند ، ملاير ، تويسركان ، و كرمانشاهان منتقل گرديد « 4 » . در اين زمان عباس خان ، جد اعلاى حسين قلى خان ، رياست ايل را داشت . پس از عباس خان ، مهدى خان ، تيمور خان ، و بعد فتح الله خان به رياست رسيدند . مطابق معمول زمانه ، هميشه رؤساى ايلات مختلف ايران بانضمام عده‌اى سوار و پياده ، كه گاه عددشان به هزار تن مىرسيد ، در خدمت قشون و دولت بودند و اكثريت قشون را همين سواران تشكيل مىدادند و در جنگ‌هاى خارجى و اختلافات داخلى شركت مىكردند و مأمور حفظ حدود و ثغور و مرزوبوم ايران بودند . رؤساى ايل ما فى معمولا درجات قشونى داشتند و در جنگ‌هاى مختلف شركت مىجستند و گاهى مورد محبت و زمانى مورد بىمهرى سردمداران و فرماندهان و حكام قرار مىگرفتند . در زمان سلطنت فتحعلى شاه و جنگ‌هاى ايران و روس كه رياست ايل با فتح الله خان بود ، به‌علت دشمنى و كارشكنى حاكم قزوين « 5 » ، طايفهء ما فى سخت مورد فشار و ظلم قرار گرفته و به‌داد آمده بودند . فتح الله خان در معيت سه برادر ديگر خود - شريف خان « 6 » ، نياز خان « 7 » ، و فضلعلى خان - به آذربايجان گريخته ، به عباس ميرزا نايب السلطنه پناه بردند و مورد استقبال قرار گرفته ، در محاربات مختلف در ركاب عباس ميرزا شركت كردند . فتح الله خان در اين زمان به بزرگترين مقام قشونى آن زمان كه سرتيپى بود نائل گرديد و روزبه‌روز بر اعتبار او افزوده مىشد ؛ به‌طورىكه به سركردگى كل سوارهء قزوين از طايفهء ما فى ، كاكاوند ، قياسوند ، بهتوئى ، ماجلان ، و معدودى از طايفهء جليلوند و چگينى و باجلان منصوب گرديد . وى مشيرومشار قائم‌مقام بود و جميع امورات عرض و داد اهالى و رعايا به او مفوض شده بود و پس از مغضوب و مقتول شدن قائم‌مقام ، او هم طبعا مورد بىمهرى قرار گرفت ؛ ولى پس از مدتى دوباره مورد عنايت گرديد و عاقبت

--> ( 4 ) - با استناد به تاريخ گيتىگشا ، مرحوم اقبال زمان وقوع اين واقعه را در سال 1198 دانسته مىنويسند : « . . . در سال 1198 آقا محمد خان امر به كوچ ايل ما فى داد و بيشتر ايشان به كرمانشاهان كه موطن اصليشان بود رفتند . ( 5 ) - ركن الدوله برادر عباس ميرزا . ( 6 ) - شريف خان پدر حسين قلى خان . ( 7 ) - نياز خان پدر سلطان على خان ، مولف تذكرة الاباء .