تاج السلطنه
15
خاطرات تاج السلطنه ( فارسى )
از ميان تمام اين خانمها ، فقط هفت الى هشت نفر بودند كه اولاد داشته ؛ و مابقى بدون اولاد بودند . كنيزهاى سلطنتى در تحت اختيار يك نفر رئيس در يك حياط جداگانه منزل مىنمود [ ند ] . و اين كنيزها تمام تركمن و كرد بودند كه در وقعهى تركمان اسير آورده بودند . ليكن ، تمام خوشچهره و قشنگ بودند . و بهاضافهى كنيزى ، صيغه هم بودند . و رئيس اينها هم تركمان و « اقل بگه خانم » اسم داشت « 4 » . خيلى زن كافى عالى تربيت شدهى خيرخواهى بود ، و خيلى خوب اين كنيزها را اداره نموده بود . مخارج اين كنيزها تمام در دست خود او ، و حقوقشان هم در دست خود او بود . و هرنفرى يك مقدارى براى مخارج اضافه از دولت داشته . امين اقدس هم دستگاه جداگانه داشت و صندوقخانهى كوچك سلطنتى در پيش او بود . و او تقرب يافته بود به واسطهى يك برادرزادهاى كه داشت . و اين شخصهى محترمه ، كرد گروسى و از طايفهى دهاقين و صحرانشينان بوده است . و اين خدمتگزار بوده است در پيش جيران كه در چندى پيش خيلى محترم و عزيزه در پيش حضرت سلطان بوده است . پس از مرگ جيران ، ددهى گربه مىشود . و پس از مرگ و مفقود شدن گربه ، برادرزادهى او كه همبازى گربه - ملقب به ببرى خان - بوده است ، در پيش حضرت سلطان تقربى يافته ؛ كمكم به واسطهى آن برادرزاده ، اين كنيز ترقى كرده به مقامات عاليهى بزرگ مىرسد . حال لازم است شرحى از اين گربهى عزيز كه باعث ترقى خانوادهى امين اقدس شد ، به شما بنويسم . اين سلطان مقتدرى كه ما او را خوشبختترين مردمان عصر خودش مىدانيم ، اگر به نظر انصاف نگاه كنيم ، فوق العاده بدبخت بوده است . زيرا كه ، اين سلطان خود را مقيد به دوست داشتن زنها نموده ، و از اين جنس متعدد در حرمسراى خود جمع نموده بود . و به واسطهى رشك و حسدى كه در خلقت زنها وديعهى آسمانى است ، اين سلطان به اين مقتدرى نمىتوانسته است عشق و ميل خود را به زن يا اولاد خود در موقع بروز و ظهور بياورد . و به قدرى خود را مغلوب نفس و هوا و هوس ساخته ، و به قدرى غرق در تنعمات دنيوى بوده است ، كه اقتدارات سلطنتى را هم فراموش نموده . [ 14 ] از آنجايى كه هر انسانى يك مخاطب و طرف صحبت و يك نفر دوست و محب لازم دارد ، و اين شخص البته بايد بر سايرين سركرده بشود ؛ اين سلطان مقتدر مقهور ، و به واسطهى ملاحظهى زنها ، اين حيوان را طرف عشق و محبت قرار داده ، او را بر تمام خانوادهى خودش ممتاز مىسازد . عكس اين گربه را من در تمام عمارات سلطنتى ديدهام . گربهى براق ابلقى با چشمهاى قشنگ و ملوس . اين گربه زينت داده مىشد به انواع اقسام چيزهاى نفيس قيمتى ؛ و پرورش داده مىشد با غذاهاى خيلى عالى . و مثل يك نفر انسان ، مستخدم و مواجببگير و مواظبكننده داشت . از جمله : همين امين اقدس ، ددهى گربه بود .
--> ( 4 ) - اقل بگه يا اغول بگه ، كنيز شاه بود . بنا به قول اعتماد السلطنه اوايل امينه اقدس مباشر خوابگاه بود سپس اقل بگه جانشين او شد و صيغه شاه نيز شد .