يحيى دولت آبادى

178

حيات يحيى ( فارسى )

بعد از بازگشتن از اروپا هفته يك مرتبه هيئت وزراء در حضور او منعقد ميگردد و مانند پيش خود را در دخالت در كارهاى مملكتى دور نميگيرد خصوصا در قضيه بلشويك و متجاسرين شمالى كه از كار آنها كه اگر دشمن جان او نباشند دشمن مالش هستند انديشهء بسيار دارد . شاه در پيروى از افكار ناصر الملك در چند سال نيابت سلطنت او و خصوصا بعد از برهمخوردن سلطنت تزارى بانگلستان توجه بسيار مىكند مسافرت او هم بانگلستان و آنچه در آن محيط ديده و شنيده بر توجه او به آنها افزوده است . و روزى چند پس از ورود شاه بتهران در باغ گلستان بحضور او رفته بشرح ذيل گفتگو مينمائيم . نگارنده - مشعوف هستم كه اعليحضرت اروپا را در موقع جنگ ملاحظه فرموده . شاه از روى حيرت براى چه - چونكه در غير موقع جنگ بدبختيهاى اروپا آن طور كه هست ديده نميشود . شاه - بسيارى از اين ممالك كه من ديده‌ام شما هم ديده‌ايد - بلى هم پيش از جنگ آنها را ديده‌ام و هم در ايام جنگ حقيقة جاى افسوس است كه آسوده‌ترين مردم دنيا بواسطه حرص و طمع مشتى كم از طمعكاران و خودپرستان آنها دچار اين همه بدبختى بگردند اعليحضرتا براى ما چه ارمغان آورده‌ايد . شاه با تبسم چه ميخواهيد برعايت اقتضاى وقت در صلاح ملك و ملت در اول شرفيابى خود در فرح‌آباد عرايضى عرض كردم از روى خيرخواهى اينك نيز در همان زمينه عرض ميكنم قانون باعليحضرت مسئوليت نداده است ديگران نخواهند مسئوليت خود را متوجه اعليحضرت بنمايند مرادم موضوع قرارداد است شاه از شنيدن اين جمله اظهار مسرت كرده ميگويد حقيقت همين است آن اختيارات كه براى سلاطين قاجاريه بوده است براى من نيست در اين صورت دليل ندارد مسئول كار ديگران بوده باشم بعد رشته سخن را برگردانيده ميپرسد شنيدم در موضوع اصلاح الفباء صحبت داشته‌ايد نگارنده بلى صحيح عرض شده خواستم ببينم زمينه براى شروع باينگونه اصلاحات حاضر شده است يا خير شاه اصلاح الف باء لازم است و چه ضرر دارد ما هم الف باء لاتين را گرفته همان كار را بكنيم كه بسيارى از ملتها كرده‌اند نگارنده هيچ ضرر ندارد خصوصا كه الفباء معمول را هم براى امور دينى و مذهبى نگاهداريم تا وقتى