يحيى دولت آبادى
179
حيات يحيى ( فارسى )
كه عربها باصلاح خط خود بپردازند و در صورتى كه افكار براى اصلاح الف باء حاضر نباشد براى تغيير آن چگونه حاضر خواهد بود شاه بعد از سفر اروپا روشنتر و مهربانتر ديده مىشود و اين نتيجه خوبى است كه از اين مسافرت بدست آورده است اينك از دوائر دولتى بگوئيم كه در دورهء مشروطيت بر عرض و طول خود افزودهاند بىآنكه عمقى در آنها ديده شود . دوائر دولتى از كشورى و لشگرى باندازهئى خراب است كه براستى نبودنشان براى آسايش مردم از بودن بهتر است اشخاص قديم كه اغلب بىاطلاع و كهنهپرستند سر كارها بودهاند يك عده از جوانهاى نيم تحصيلكرده و يا روزى چند زنگ مدرسه ديده هم بهر وسيله بوده است خود را بادارههاى دولتى داخل كردهاند و بر وجود بسيارى از آن پير و جوانها كه فضاى اطاقها را تنگ كردهاند غير از اتلاف مال ملت و افزودن مشكلات براى مردم هيچ نتيجهئى مترتب نميباشد . بالجمله اوضاع دوائر دولتى در مركز و ولايات شرمآور شده است و جز آنكه همه را منحل ساخته طرح بهترى بريزند و رشته كارها بدست اشخاص آگاه و كاركنترى بيفتد چاره ندارد . آيا اين مقصود بدست يك قوهء ايرانى بىآنكه انگشت خارجى در آن باشد به عمل خواهد آمد البته اگر بشود سعادت است براى ملك و ملت . و اما وضع مليون و احزاب سياسى - مليون بر دو قسمند يك قسم اشخاصى هستند غير رسمى بنام آقا و آقازاده سردسته مشروطهچى حزبساز وزيرتراش كابينهآور و كابينهانداز اين جمع در هركار دخالت كرده براى اين و آن واسطه شغل و كار شده مداخل و معاش ميكنند و از اين گونه مردم اين زمان زياد ديده ميشوند با تهديد معزولى دادن بوزراى منصوب و نويد وزارت دادن بمنتظر الوزارهها دخلى ميكنند و حوزهئى گرم نموده بر اعتبارات خود ميفزايند و از آلت شدن در دست بيگانگان هم در صورتى كه براى مقاصد آنها سودى داشته باشد باك ندارند اين است كه براى هر يك از رجال دولت كه تمولى دارند و مىتوانند نمكى بآش سياستمآبان بپاشند طرفدارانى پيدا شده كه سنگ وزارت و يا رياست آنها را به سينه ميزنند .