يحيى دولت آبادى
9
حيات يحيى ( فارسى )
بسمه تعالى مقدمه كيست آنكس كه داراى اندك ادراك باشد و فوائد تاريخ را نداند تاريخ است كه گذشته و حال و آينده را بهم آشنا ميسازد . تاريخ است كه خزانهء خيروشر اين عالم شمرده مىشود . تاريخ تغييرپذير نيست چونكه آئينه گذشته است و گذشته تغييرناپذير است تاريخ مانند صفحهء عكس در برابر كردار نيكوبد هركس صورت حقيقى آن را برميدارد و با كسى خصوصيت و يا خصومت ندارد تاريخ تهييج مينمايد ، تشويق مىكند ، جرأت ميدهد ، جلادت ميفزايد تسلى ميبخشد و بالجمله حيات جاودانى داده تثبيت قوميت و مليت مينمايد . ملل بزرگ عالم داراى عظمت نگشتند مگر در سايه تاريخ . اشخاص بىنامو نشان داراى نامونشان نشدند مگر در پرتو تاريخ . مملكت ما كه تاريخ قديمش يكى از مهمترين تاريخهاى دنيا است و حوادث اخيرش اگر از وقايع قديم مهمتر نباشد كمتر نيست متأسفانه هنوز تاريخى ندارد كه مشتمل باشد بر صور حقيقى آن حوادث و اگر چيزى در داخل و خارج نگارش يافته بيشتر آلوده است به پردهپوشيها و غرضهاى شخصى و روابط خصوصى بلى در قرنهاى اخير بزرگانى بودهاند كه بقلم خود در هر رشته از حوادث كه دست يافتهاند نگارش و گزارشى داشتهاند ولى بواسطه نامساعدتى زمان و آزاد نبودن كلك و بنان در پرده خفا مانده بيشتر از ميان رفته است و همچنين است سرگذشت زندگانى اشخاص كه براى آيندگان ميتواند دستور عبرت و سرمشق سعادت بوده باشد . در مملكت ما كمتر كسى بصرافت ميافتد شرح زندگانى خود را بقلم آورده بيادگار براى آيندگان بگذارد در صورتى كه نگارش شرح زندگانى حيات جاودانى