يحيى دولت آبادى

49

حيات يحيى ( فارسى )

تشكيل داده تنظيمات جديد بگذارد ولى چون پاى محدود شدن اختيارات شخصى او بميان ميآيد منصرف ميگردد با اين وصف هر وقت بخواهد رجال خودسر را گوشمال بدهد اين مذاكره را بميان آورده يكى دو مجلس با امثال ميرزا عليخان امين الدوله خلوت مىكند بطوريكه همه تصور ميكنند بحقيقت ميخواهد تنظيماتى بگذارد ولى پس از رسيدن بمقصودى كه دارد گفته‌ها و كرده‌ها فراموش ميگردد . ناصر الدين شاه از سفر اروپا ارمغانى كه آورده اين است كه اداره پليسى در طهران تشكيل داده برياست يكنفر اروپائى كه خود را كنت ميخواند اين اداره تازگى دارد و البته هر تازه‌ئى لذتى دارد اداره پليس تا يك اندازه از بىنظميهاى شهر طهران جلوگيرى نموده و چون سروكارش با عموم است البته تنظيمات بهمه‌جا راه دارد و ببسيارى از مقامات برميخورد و لكن بملاحظه خارجه بودن رئيس اداره تحمل مينمايند . كنت پاره‌ئى تنظيمات ميدهد كه سابق معمول نبوده مثلا رسم نبوده است در مراسلات شهرى روى پاكت عنوان نوشته شود و عنوان نوشتن فقط براى مكتوباتى بوده است كه بشهرهاى ديگر يا خارجه فرستاده مىشود . كنت هر مكتوب كه از شهر به او ميرسد اگر روى آن عنوان ننوشته باشد باز نكرده برميگرداند و ميگويد شايد به من نوشته نشده باشد . مردم به اين حرف ميخندند ولى كم‌كم جارى شده حسن آن را احساس نموده در غير مكتوبات بادارهء نظميه هم در شهر اين كار رواج مييابد و بيشتر از طرف درباريان و طبقه عالى رعايت شده هنوز عموميت نيافته است خلاصه آنكه قدرت ناصر الدين شاه و قدرتهاى شخصى شاهزادگان و رجال بزرگ كه در ايالات و ولايات حكمران دارند بضميمه قواى نظامى و قوه رؤساى ايالات كه قابل اعتناء و بدست دولت مىباشد اول قوه مملكت شمرده مىشود و حال خلق نسبت به اين قوه دائر مدار كم‌طمعى و پرطمعى يا قابليت و بىقابليتى حكام و رؤساى ادارات است كه به تبديل آنها متبدل ميگردد چون قوه دوم هم خالى از اهميت نيست بهتر است كه آن را هم در فصلى عليحده ايراد نمايم .