بوداق منشى قزوينى
43
جواهر الأخبار ( فارسى )
مؤلف تاريخ نگارستان و تاريخ جهان آرا ؛ حسن روملو مؤلف احسن التواريخ ؛ و اسكندر بيك منشى صاحب عالم آراى عباسى . از ديگر مورخان عهد صفوى كه از اين اثر استفاده و تأثير پذيرفته بوداق منشى قزوينى است . چنان كه ، مؤلف در فصل تاريخ قراقويونلو و آق قويونلو مطالبى را عينا و گاه با تغيير عبارات و كلمات به همراه سرودهها و اشعار ابو بكر طهرانى ، البته بدون ذكر نام مؤلف به اختصار آورده ، و نگارنده اين موارد را در پاورقى كتاب توضيح داده است . به عنوان مثال : جواهر الاخبار « ميرزا جهانشاه كه در اصفهان قشلاق كرده بود ، تمرّد پير بوداق به دو معلوم شد ، و در بهار به شيراز رفت ، و فرمود كه بعد از وصول پير بوداق به شوشتر رود و از آنجا به عراق عرب . در آنجا لواى خلاف افراشت ، و الفاظ قبيح در باب پدر مىگفت و صحبت با ملاحده مىداشت ، و صوم صلات ترك داد ، و قواعد اسلام از ميان برداشت و محرم و نامحرم در ميان زنان فرق نشد . بر پدر دفع او لازم آمد با لشكر روان شد و اقامت ده ساله كردند و زير زمينها كندند . مدت يك سال و نيم محصور بود ، كار به جايى رسيد كه مردم زن و فرزند را در آب مىانداختند ، و هر چند آمدند و شفاعت كردند كه پدر برخيزد كه پسر سال ديگر آيد قبول نكرد . . . » . « 1 » به همين توضيحات از كتاب ديار بكريه توجه فرماييد : كتاب ديار بكريه « در شهور سنهء احدى و سبعين به مسامع جهانشاه ميرزا مىرسيد كه آثار عقوق و طغيان بر پير بوداق ظاهر است و حسن على را نيز به بغداد راه داد و در تعظيم و احترام جدّى بليغ مىنمايد و از براى ادّخار و نقل غلّات و اقوات از ولايات مشغول است و پيوسته به مقابح پدر زبان برگشاده و جمعى از ملاحده ، به مصاحبت او افتاده طعن بر شرع و دين مىزنند و از شهر بند شرع و تديّن به صحراى اباحت درآمده به ترك صلوات و صيام و رفع تكاليف اسلام قيام مىنمايد . جهانشاه ميرزا . . . بغداد را چون جزيره احاطه كرد . . . دو سال بر خارج بغداد نشست و خانها ساختند و از تاب گرماى بغداد خانها در زمين كندند . . .
--> ( 1 ) . جواهر الاخبار صص 67 - 68 .