بوداق منشى قزوينى

41

جواهر الأخبار ( فارسى )

5 . مؤلف با آن كه بنابر اظهار خود ، كتاب جواهر الاخبار را به نام اسماعيل دوم تدوين نموده ، اما به حوادث دوران حكومت كوتاه او هرگز نپرداخته است . گفتنى است كه شاه اسماعيل در روز چهارشنبه بيست و هفتم جمادى الاول سال 984 ه . ق . تاجگذارى كرد و بوداق منشى اثر خود را در اواخر همان ماه خاتمه بخشيده است . « منابع جواهر الاخبار » با توجه به كتاب جواهر الاخبار ، مىتوان منابع مورد استفادهء بوداق منشى را به سه دسته تقسيم نمود . الف - استفاده از منابع مكتوب ، و آن به دو گروه تقسيم مىشود . گروه اول : اسناد و مدارك دولتى است ، و بوداق منشى به اقتضاى شغل ديوانى خود بدان دسترسى داشته ، چنان كه بعضى مدارك و نامه‌ها را در كتاب خود نقل مىكند . از جمله ، نامهء منظوم طهماسب اول به سلطان سليمان ، امپراتور عثمانى ، و ديگرى نامهء همايون ميرزا به طهماسب صفوى است . « 1 » گروه دوم : منابع مكتوب تاريخى كه پيش از زمان مؤلف نگارش يافته است ، اما در اين ميان ، مؤلف تنها از كتاب صفوة الصفاى ابن بزاز به تصريح نام برده ، و به كتاب ديگرى از همان نويسنده ، تحت عنوان مقالات اشاره دارد و در ذكر خصوصيات آن دو اثر توصيفى به اختصار آورده است . « 2 » بنابراين ، مآخذ اصلى مؤلف كتاب مشخص نيست . اما ، بىترديد مؤلف منابع تاريخى معتبر زمان خود را مىشناخته و از آن آثار در تنظيم و تحرير بخشهاى كتاب خود بهره گرفته است . چنين تصور مىرود ، بوداق منشى در تدوين و تنظيم فصول احوال سلسلهء قراقويونلو و آق قويونلو از منابعى چون ، مطلع السعدين و

--> ( 1 ) . جواهر الاخبار ، صص 171 - 172 و 193 - 194 . ( 2 ) . ايضا ، ص 104 .