رشيد الدين فضل الله همدانى
پيشگفتار 37
جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )
راست آن است كه در بخش تاريخ افرنج به آن درجه از اتقان نيست ؛ به مثل در بررسى زندگى « گريگوريوس » آورده است : « صورت گريگوريوس پاپ » ، و پيداست كه نسخهء مادر او ، نسخهاى مصوّر - همچون نسخهء اساس ما - بوده است كه به جاى « تاريخ گريگوريوس . . . » « صورت گريگوريوس . . . » آورده است . به همهحال دربارهء تاريخ كتابت نسخه نيز هيچ نمىدانم . در برگ 143 a پس از پايان بخش تاريخ هند كاتب مىنويسد : « تمام شد كتاب تواريخ به يارى عزّ شأنه و على الحقيقة مثل اين تاريخ كه شامل بود بر همگى احوال عالم و جملگى سرگذشت بنى آدم هرگز اتفاق نيفتاده است . مصنّف را در اين باب سعيى مشكور و سببى ميان خلق مذكور حاصل آمد . و الحمد للّه ربّ العالمين و صلّى اللّه على خير خلقه محمّد و آله اجمعين . » پس از اين برگ ، نگاشتهاى به خطّى ناخوش آمده است - 143 b « روايت است از شيخ شهاب الدّين مقتل ( كذا ) رحمة اللّه عليه هركه خواهد كه در عمل آرد بايد كه رياضت كشد و از خلق دور باشد يك هفته تا يك هفته و هر شب غسل كند تا روز نماز چهارصد ركعت بگذارد ( ؟ ) اوّل فاتحه بخواند بعد از فاتحه هر سوره كه خواهد بخواند و در روز شنبه هزار نوبت بگويد يا ازل و در يكشنبه هزار نوبت يا حى يا قيوم و در دوشنبه هزار نوبت يا ذا الجلال و الاكرام و در سهشنبه هزار نوبت يا حنان يا قدوس و در چهارشنبه يا منّان يا فعّال و در پنجشنبه هزار نوبت يا اوّل يا آخر يا ظاهر يا باطن و در جمعه هزار نوبت يا هو يا اللّه و در روز اوّل از هزيمت شيطان خلاص شود و در روز دويم از ظلمات خلاص شود و به نور اللّه و اصل شود و در روز سيوم نفس صافى شود و در روز چهارم دفع حجاب شود و در پنجم تحفهء كرامات و بشارت يابد و در ششم بىمشقت رحمت يابد و در روز هفتم حسن ( زير سين سه نقطه ) خوب بيند كه مثل وى نباشد و در روز اوّل بيايد