رشيد الدين فضل الله همدانى
پيشگفتار 38
جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )
ملك به صورت اصحاب فيل فيحمل الدعاءك الى السماء و در روز دويم بيايد ملك به صورت ماه بحث كند از عمل صالح و در روز سيم بيايد ملك به صورت آفتاب و در روز چهارم بيايد ملك به چهار صورت صورت اوّل صورت انسان دويم به صورت شير و صورت سيم مثل گاو و صورت چهارم مثل كركس ( زير سين سه نقطه ) و در روز پنجم خضر مىآيد به صورت آفتاب بر دو صورت يكى صورت مرد و يكى صورت زن و در روز ششم بيايد . . . فى جميع الامور و العالمية و الايمان و در روز هفتم ستايندهء ( ؟ ) نور حقتعالى و تقدّس كند جل جلاله برحمتك يا ارحم الراحمين » . از آن پس ، برگ 143 b و 144 a سفيد است ؛ و در برگ 145 a آمده است : « ذكر تاريخ آل سلجوق » . در برگ 156 b عنوانى است : « سادسهم سلطان السلاطين معزّ الدنيا و الدّين سنجر بن ملكشاه بن الب ارسلان بن جغريبك » ؛ عبارت پايانى نسخه در برگ 157 a چنين است : « . . . تا سنهء تسع و ستمايه كه سلطان محمّد بن خوارزمشاه ايشان را بيرون كرد و تاج الدين » ! عكس برگهايى كه اينك در دست من است با « تاريخ سلاطين خوارزم از ابتداى دولت تا منتهى مملكت ايشان انار اللّه براهينهم » آغاز مىشود كه بر آن شمارهء 1 b نهادهام ؛ و اين ، با سرآغاز متن تواريخ عالم كه مرحوم آتش به آن اشارت كرده است متغاير است . در مقدّمهء تاريخ غزنويان به تصحيح مرحوم احمد آتش عبارت آغازين نسخه را چنين باز نوشته است : « حمد و مدح و آفرين حضرت جهان آفرين را كه صنايع غريب . . . امّا بعد محرّر اين كلمات و مقرّر اين مقالات و جامع اين ترتيب و مؤلّف اين تركيب احمد بن محمّد بن البخارى بر آراى مطالعان كتاب و مستفيدان اين باب عرض مىدارد . . . » چنين موردى در نسخهء عكس خود باز نمىيابم . از پس سالهاى بلند 25 سالهاى كه از اهداى ميكرو فيلم اين نسخه به من مىگذرد ، گويى به خاطر