در چاپخانه گرفتار حريق شد و نسخ معدودى از آن به بازار عرضه گرديد ؛ گفتم كتابها را از كتابفروشى شادروان طهورى فراهم ساختم ؛ در ديدار بعدى آن بزرگوار را در دفتر مرحوم دكتر خانلرى - به پايان سال 57 - در بنياد فرهنگ ايران ديدم كه مرحوم خانلرى بشارت اهداى ميكرو فيلم ترجمهء نو يافتهء كليله و دمنه را از سوى ايشان داد ، و از من خواست كه آن را به اشتراك آمادهء چاپ كنيم ! شادروان عدنان ارزى را از آن پس زيارت مىكردم و از محضرش بهره‌ياب مىشدم ، وى در اوان انقلاب در « مهمانسراى نادر » خيابان نادر شاه اقامت داشت . چون آهنگ بازگشت به تركيه كرد ، سه هديهء نفيس به من بخشيد : ميكرو فيلم تواريخ العالم ، متن چاپى تاريخ فرنگ با ترجمهء آلمانى كارل يان ، و تاريخ اغوز با ترجمهء آلمانى كارل يان كه تصاويرى از اين دو كتاب را در تاريخ افرنج و تاريخ اغوز به خوانندگان گرامى عرضه مىدارم . از نسخهء تواريخ العالم احمد بن محمّد بخارى آگاهى چندان ندارم . مرحوم احمد آتش در مقدّمهء جامع التّواريخ - جلد 2 ، جزء 4 - تاريخ سلطان يمين الدّوله محمود بن سبكتگين و اسلاف و اخلاف او و آنچه بدان متعلّق است از تواريخ ديالمه و آل بويه و آل سامان . بسعى و اهتمام احمد آتش . چاپخانهء انجمن تاريخ ترك ، آنقره 1957 . اشارتى به آن كرده است . با تأسف من عكس اين نسخهء نفيس را در ميان عكس نسخه‌هاى خود گم كرده بودم . در اين اوان كه بر سر تصحيح مطبعى تاريخ افرنج بودم بازش يافتم ، و چون « شرح نسخه بدلهاى تاريخ افرنج » را نيز كه بر مبناى سه نسخهء « ا » و « تو » و « چاپى » سنجيده بودم گم شده بود ، ناگزير به بازنويسى « شرح نسخه بدلها » پرداختم ، و دو نسخهء تواريخ العالم را ، كه به رمز « تا » بازشناسانده‌ام ، و « نسخهء سليمانيه » كه آن نيز به « سل » باز خوانده شده است ، بازنويس كردم . نسخهء « تا » نسخه‌اى به نسبت مضبوط است ، و من به هنگام سنجش نسخه بدلهاى متن خوارزمشاهيان از جامع التّواريخ ، آن را نسخه‌اى متقن مىشناختم ، ولى