رشيد الدين فضل الله همدانى

42

جامع التواريخ ( اسماعيليان و فاطميان ) ( فارسى )

مصحفى و شمشيرى و گليمى و كاسه‌اى چوبين يافتند و سريرى از سعف [ خرما به خدمت ] « 1 » حاكم آوردند . و روز هفدهم سنهء خمس و تسعين ، فرمان حاكم نافذ شد تابيعهء قمامه 27 را ، كه [ تمهيد بناى آن ] « 2 » در بيت المقدس مؤسس است و به مثابت حج نصارى و عوام آن را « قيامة » گويند ، خراب كنند و يهود و نصارى را از ركوب خيل منع كنند و از ركاب آهنين داشتن ؛ و همه را غيار بردوزند ، در جميع اقطار ممالك ، و زنگى چند قلاده كنند و در گرمابه جلجل بندند ، تا از مسلمانان ظاهر باشند . و نصارى زنّار بر ميان بندند [ و ] عمايم سياه بندند . بعد از مدتى ، عفو كرد و فرمود كه اگر خواهند عمارت بيعه كنند و هركس دين خود نگاه دارند . و فرمان نافذ شد كه من بعد [ 19 ] فقاع نياشامند و ملوخيه و جرجير و دلينس 28 نخورند و هر ماهى كه بىپوست باشد ؛ و بىميزر بسته در حمام نروند ؛ و جملهء سگان را در اعمال دولت او بكشند مگر صياد را . و در اين سال ، در بعضى از جيوش كه موجب سخط و غضب بودند حاكم خشم گرفت و گروهى را به تيغ بىدريغ بگذرانيد ؛ و باقى امان طلبيدند و روى برخاك ماليدند ، عفو فرمود . و هم در اين سال ، فرمود كه خانه‌اى به رسم علوم بسازند و به انواع دفاتر علوم مشحون گردانند و خزّان و بوّابان و فقها و مدرسان [ و دانايان و امينان علوم ] « 3 » ، به رسم فتيا و تعليم و تعلم ، در آنجا منصوب شوند . و بر آنجا اسباب و املاك فراوان وقف فرمود و ارزاق اجرا [ كرد ] . و اين اول مدرسه‌اى بود كه مسلمانان در جملهء « 4 » حاكم بساختند و بر آنجا وقف كردند . روز پنجشنبه از ماه رمضان سنهء خمس و تسعين و ثلاث مائة ، حاكم را پسرى آمد نام او را « الظاهر لإعزاز دين اللّه » نهاد . اهالى بلاد مصر به ورود ولود او ابتهاج و افراح نمودند . و در دو سال فترت ابو ركوه ، عوام به شرب شراب و فقاع و اكل ملوخيه و ما يجرى مجراها من السمك الذى لا يشوك رجوع كردند . در سنهء سبع و تسعين و ثلاث مائة ، حكم باز نافذ شد كه زبيب و عسل و هرچه از آن به وجود باشد در نيل ريزند . ظروف با مظروف بسيار شكسته شد . و نيل در اين سال تمام برنيامد ،

--> ( 1 ) . مجمع م : نسخهء پاريس به نقل قزوينى : سعف به خدمت ؛ مجمع د : شعف به خدمت ؛ زبده : سقيف خرما ؛ دستور المنجمين ( ص 141 مسائل پاريسيهء قزوينى ج 4 ) : و يقال انه حج البيت و فتح حجرة الصادق ، رضى اللّه عنه و تسلم ، آلاته و كتبه كلها و ما استودع فيها من السلاح و احعان ( ؟ ) العلوم و عادفى مدة عشرين يوما حيث لم يعلم به احد من الناس . در همين جا عبارت جامع التّواريخ از روى نسخهء ش 1364 Supplement Persn پاريس ( برگ 37 ر ) هم آمده است . ( 2 ) . مجمع م ، د ؛ ص بىنقطه است . ( 3 ) . مجمع م . ( 4 ) . ص : جمله ؛ زبده و مجمع م و د : مسلمانانرا در دولت خلفاى علويه ساختند .