8 : فتح مكه ، و غزوهء حنين و طائف و ذات سلاسل ، و غزوهء مؤته ، و موت زيد بن حارثه و جعفر طيار و عبد الله بن رواحه امراى جيش رسول ، « 1 » و وفات زينب بنت رسول الله زوجهء ابو العاص . 9 : غزوهء تبوك با جيش العسره « 2 » ، و حج ابو بكر - رضى الله عنه - و قصهء قميص « 3 » ، و اول آمدن اعراب ، و فوت نجاشى ، و ام كلثوم [ بنت رسول الله و زوجهء عثمان بن عفان ] . « 4 » 10 : سنة الوفود بر يك قول ، و حجة الوداع ، و نزول آيهء يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ ، و آيهء الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ در روز غدير خم ، و خطبهء رسول به توليت و وصيت حضرت امير المؤمنين على ، و ظهور اسود بن عنسى در يمن ، « 5 » و كسوف شمس ، و ارسال معاذ به يمن ، « 6 » و فوت ابراهيم بن رسول الله صلّى اللّه عليه و آله . 11 : وفات حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله در روز دوشنبه و اشتغال حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام به تجهيز حضرت رسول ، و تعجيل مهاجرين و انصار در سقيفه جهت خليفه ، و قتل اسود بن عنسى ، و وفات فاطمهء زهرا عليه السّلام به قولى ، [ و شهادت عكاشه ] . « 7 » 12 : قتل مسيلمه در حرب يمامه ، و شهادت ثابت بن قيس ، و ابو دجانه [ و زيد بن خطاب ] ، « 8 » و فتح يمامه [ به دست خالد بن وليد ] ، « 9 »

--> ( 1 ) پيغمبر اسلام ( ص ) در سال هشتم از هجرت ، حارث بن عمير ازدى را با نامه‌اى پيش بصرى فرستاد و چون حارث به سرزمين مؤته رسيد شرحبيل بن عمرو غسانى سر راه بر او گرفت و وى را كشت . كشته شدن حارث سخت بر رسول خدا دشوار آمد و مردم را به جهاد فراخواند و در جمادى الاول اين سال زيد بن حارثه را امير كرد و فرمود اگر زيد به شهادت برسد جعفر بن ابى طالب فرماندهى خواهد داشت و اگر او هم به شهادت رسد عبد الله بن رواحه امير سريه خواهد بود ( سيرهء ابن هشام ، ج 4 ، ص 15 و تاريخ پيامبر اسلام ، ص 532 ) . ( 2 ) براى جيش العسرة رجوع شود به احداث التاريخ الاسلامى ، ج 1 ، ص 210 . ( 3 ) به اين شكل در جائى نيافتم . شايد مقصود قلعهء قموص است كه در تواريخ اسلامى به كار رفته و يكى از پنج حصن قلعهء خيبر بوده است . از جمله رجوع شود به سيرت رسول الله ( تصحيح دكتر اصغر مهدوى ) ص 822 . ( 4 ) كت ندارد . ( 5 ) براى اطلاع بر كم و كيف خروج و قتل اسود بن كعب عنسى رجوع شود به مجمل التواريخ و القصص ( 172 و 173 و 255 ) و حبيب السير ( ج 1 ، ص 155 ) و اعلام زركلى ( ج 2 ، ص 756 ) و تاريخ گزيده و عقد الفريد و كتب تاريخى ديگر . ( 6 ) مقصود معاذ بن جبل بن عمرو بن اوس انصارى خزرجى است كه از صحابهء جليل القدر بود و در جوانى اسلام آورد و در جنگهاى بدر و احد و خندق حضور داشت و پيغمبر او را پس از غزوهء تبوك به عنوان قاضى و راهنما به سوى اهل يمن گسيل داشت . . . ( لغت نامهء دهخدا ، ذيل معاذ ) . ( 7 ) نش و مر : « و خلافت ابو بكر صديق » . ( 8 ) كت ندارد . ( 9 ) كت ندارد .