علّت اصلى كه مرا به تصحيح و چاپ اين كتاب علاقه‌مند كرد نوع تاريخ نويسى سنوى اين كتاب است . چون بجرأت مىتوان گفت كتبى كه تا كنون در اين زمينه به زبان فارسى نوشته و چاپ شده از پنج شش عنوان بيشتر نيست « 1 » و بيشتر تواريخى كه چاپ شده و مىشود يا تاريخ سلسله‌هاى حكومتى در ايران است يا تواريخ عمومى . اما اين كتاب بيشتر تاريخ رجال است . در جريان تصحيح تقويم التّواريخ با كمبود شديد منابع شرح حال به زبان فارسى روبرو شدم و بيشتر از كمبود ، متوجّه تكرار مكرّراتى گشتم كه در اين دست كتابها ديده مىشود . اگر شرح حال دانشمندى در يك مأخذ آمده منابع بعدى با پر و بال دادن هر چه بيشتر به او ، شرح حالش را دوباره نوشته‌اند و واى به كسى كه ترجمهء حالى از وى در كتاب اوّليه نيامده . نويسندهء اين كتاب مصطفى بن عبدالله ايكنجى ملقّب به كاتب چلبى است كه بيشتر به حاجى خليفه شهرت دارد . وى از مورخين بزرگ ترك مستعرب سدهء يازدهم است . مولد وى ماه ذى القعدهء سال 1017 به قسطنطنيّه بوده است . در چهارده سالگى به خدمت سلاحدارى كه پدرش نيز اين كار را داشت مشغول شد و در همين وقت چون شاگردى به ديوان محاسبات آناطولى در آمده و در سال 1032 نظارت خراج را در بلاد روم عهده‌دار شده است . از سال 1033 تا 1045 پيوسته با سپاهيان ترك در سرحدّات آناطولى بود به اين ترتيب كه در اواخر سال 1033 به جنگ اباظه پاشا كه از اطاعت باب عالى سرباز زده بود پرداخت و در سال 1035 در محاصرهء بغداد عليه ايرانيان شركت كرد و پس از آن در جنگ دوم « 2 » و جنگ سوم « 3 » با اباظه پاشا يعنى محاصرهء ارض روم شركت كرد و در اواخر ربيع الثانى سال 1038 به استانبول بازگشت . پدر وى در ذى القعدهء سال 1035 در

--> ( 1 ) مىتوان از مهمترين كتب از اين نوع مجمل فصيحى خوافى را نام برد كه به كوشش و تصحيح دانشمند فقيد محمود فرخ چاپ شده و نيز فهرس التواريخ رضا قلى خان هدايت كه توسط دانشمند محترم دكتر عبدالحسين نوائى و اين جانب تصحيح شده ( پژوهشگاه علوم انسانى ، 1373 ) و شاهد صادق . ( 2 ) از اول محرم تا 16 ربيع الاول 1037 . ( 3 ) از 6 تا 22 محرم 1038 .