مصطفى بن عبدالله چلپى ( حاجى خليفه ) ( مترجم : مجهول )
11
تقويم التواريخ ( فارسى )
موصل در گذشت و حاجى خليفه از اين هنگام سمت نظارت ديوان سپاهيان سوار يافته است و هم در شوال سال 1038 با سپاهيانى كه به فرماندهى وزير خسرو پاشا براى جنگ با ايرانيان مىرفتند برفت و جنگ همدان « 1 » و محاصرهء بغداد « 2 » را بديد و در اواخر سنهء 1040 به قسطنطنيه بازگشت و عاقبت جنگ بزرگى را كه بين تركان و ايرانيان روى داد و سپهسالارى لشكر ترك با شخص سلطان مراد بود و از سال 1043 تا 1045 ادامه داشت درك كرد و در زمستان سال 1043 كه لشكريان به حلب بودند حاجى خليفه به زيارت كعبه شتافت و ضمنا از كتابخانههاى بزرگ ديدن كرد و در ماه رجب سنهء 1045 به استانبول بازگشت و به مطالعه و تأليف پرداخت . در سال 1055 جنگ اقريطش را نيز بديد و در همين سال از كار بر كنار شد و پس از سه سال به مساعدت طرفداران خود با منصب و لقب « خليفه » به كار خود مشغول و از اين هنگام به « حاجى خليفه » معروف شد . وى تا زمان ابراهيم پاشا داماد حيات داشته است . وفاتش در 17 ذى الحجهء سال 1067 در حدود پنجاه سالگى اتفاق افتاد . حاجى خليفه از پركارترين نويسندگان عثمانى است . آثار وى به ترتيب تاريخ تأليف عبارتند از : 1 . فذلكه . كتاب مختصرى است به زبان عربى و شامل تاريخ تقريبا 150 سلسله . اين كتاب خلاصهاى است از كتاب جنّابى با اضافاتى از مؤلّف . تاريخ تأليف آن ، سال 1051 است . 2 . حاشيه بر تفسير بيضاوى كه آن را به سال 1052 نوشته است . 3 . شرحى بر محمديهء على قوشچى منجّم كه آن را به پايان نرسانده و اكنون در دست نيست . 4 . جامع المتون مشتمل بر سى متن از متون معتبر كه خود مؤلف بار ديگر دوازده متن آن را انتخاب و مختصر جامع المتون ناميده است و تاريخ تأليف آن معلوم نيست و چون
--> ( 1 ) اواخر سال 1039 . ( 2 ) از 22 صفر تا 8 ربيع الاول سال 1040 .