بايزيد بيات

5

تذكره همايون و اكبر ( فارسى )

كوكه حسن « 1 » محمد قاسم موجى بخشى بيگى « 2 » محمد حيدر آخته بيگى « 3 »

--> ( 1 ) حسن بيگ برادر محرم كوكه است - با آنكه او كوكلتاش كامران ميرزا بود بدوام ملازمت حضرت جهانبانى ( محمد همايون پادشاه ) قيام داشت - كريم طبع و خوش‌خلق بود - و محرم - در گذر چوسا غريق رحمت شد - اكبرنامه جلد اول صفحه 222 - و واقعهء گذر چوسا كه بر ساحل كنار آب گنگ است در نهم صفر سنه نهصد و چهل و شش ( 946 ) از ممكن تقدير پرده‌كشا گشت - بسيارى از امرا و افاضل غريق بحر فنا گشتند - ببينيد اكبرنامه جلد اول صفحه 159 حسن بيگ يا كوكه حسن در نهصد و چهل و شش در گذر چوسا وفات كرد پس درين سفر كه در سنه نهصد و چهل و نه واقع شد نام ايشان كه در اكبرنامه نوشته از سهو كاتب است * ( 2 ) محمد قاسم موجى در بدخشان به خدمت حضرت جهانبانى جنت آشيانى قيام مىنمود - خويش مير محمد جاله‌بان بود - در بدخشان خدمت جاله‌بانى داشت - و در هندوستان در ايام دولت ابد قرين حضرت شاهنشاهى مير بحر شد - و بر كنار آب جون منزلى دلگشا داشت - و همانجا سفينهء عمر بساحل فنا رسانيد - اكبرنامه جلد اول صفحه 223 - از منتخب التواريخ مصنفهء بداؤنى جلد سوم صفحه 324 معلوم مىشود كه موجى تخلص محمد قاسم بدخشى است - بداونى نوشته كه از امراى نامى پادشاه غفران‌پناه بود - فنون شعر را خوب مىدانست و مىگفت - مثنوى در تتبع يوسف زليخا دارد مشتمل بر شش هزار بيت - آخر عمر ترك سپاهيگرى كرد و استعفا نموده گوشهء عزلت گزيد - وفات او در آگره در سنه نهصد و هفتاد و نه ( 979 ) بود - و ايضا ببينيد مآثر الامرا جلد سوم صفحات 204 - 202 - براى مير محمد جاله‌بان ببينيد ترجمه بايرنامه در زبان انگليسى مصنفه مسزز بيورج صفحه 787 - جاله در فرهنگ انندراج جلد اول صفحه 793 نوشته كه چوبى چند به يكديگر بندند و مشكى چند پر باد كرده به زير آن تعبيه كنند و بران نشسته از دريا عبور كنند * ( 3 ) در متن نسخه محمد حيدر آخته بيگى - امّا ارسكن در ترجمهء انگليسى كتاب هذا كه در برتش ميوزيم ( نمبر 1 د - 26610 - ببينيد فهرست كتب فارسى از داكتور ريو جلد سوم صفحه XX ) موجود است و ر ؟ وگراف آن در سوسائتى آمده دران جا حيدر محمد آخته بيگى تحرير كرده - و در مآثر الامرا جلد اول صفحه 554 نام ايشان حيدر محمد خان آخته بگى نوشته و نيز ارقام يافته كه از قديمان همايون پادشاه است - در سفر -