بايزيد بيات
4
تذكره همايون و اكبر ( فارسى )
و كابل را در سنه 952 از مرزا كامران گرفته باز بتخت جلوس نمودند - اسامى ملازمانى كه در ركاب ظفر قرين باردوى حضرت شاه رفته بودند بدين تفصيل خواجه معظم « 1 » تغائى نواب جلال الدين محمد اكبر ميرزا بيرم بيگ « 2 » روشن كوكه « 3 » حاجى محمد كوكه « 4 »
--> - مىنويسد كه ميرزا كامران بارك كابل تحصّن جست و از آنجا شباشب بغزنين گريخت . . . . . . و اين فتح در دهم ماه رمضان المبارك سال نهصد و پنجاه و دو ( 952 ) روى نمود و اين مصرع تاريخ يافتند - * ع * بى جنگ گرفت ملك كابل از وى پس هردو تاريخ كه در هندسه در كتاب مذكور است از سهو كاتب باشد و اللّه اعلم * ( 1 ) در اكبرنامه جلد اول صفحه 221 نوشته ديگر خواجه معظم است كه نسبت اخوّت اخيافى به حضرت مريم مكانى داشت - در مآثر الامرا جلد اول صفحات 622 - 618 احوالش بطوالت ذكر كرده - در سنه نهصد و هفتاد و يك هجرى ( 971 ) از حكم عرش آشيانى همايون بادشاه در قصاص خون زن بيگناه خود بقتل رسيد * ( 2 ) محمد بيرم خان در روز جمعه چهاردهم جمادى الاول سنه نهصد و شصت و هشت ( 968 ) هجرى ازين عالم در گذشت و بسعادت شهادت فايز گرديد - مآثر الامرا جلد اول صفحات 384 - 371 و مآثر رحيمى جلد دوم * ( 3 ) در اكبرنامه جلد اول صفحه 222 مرقوم است « ديگر روشن كوكه است كه كوكلتاش حضرت جهانبانى جنت آشيانى بود - درين راه به او جوهر سپرده بودند - در ان وديعت چون خيانتى ظاهر كرد لاجرم چند روز در بند بود و بوسيلهء عفو خلاصى يافت » * ( 4 ) حاجى محمد كوكه از امراى عظام حضرت گيتى ستانى فردوس مكانى بود و حاجى محمد در مردانگى تفرّد داشت شاه مكرر مىگفت كه پادشاهان را اينطور خدمتگارى بايد - در روز قيقاندازى او قبق زد و از شاه جلدو گرفت - اكبرنامه جلد اول صفحه 222 *