بعد از درگذشت بركه اغول پسرش منكو تيمور قائم مقام او گشت . و با اباقا خان « 1 » بناى مخالفت گذاشت و چند نوبت ميان آنان جنگ درگرفت . در يك نوبت سه هزار سوار اباقا خان كه از روى يخ مىگذشتند در آب غرق شدند . اباقا خان از اين سوى دربند ديوارى كشيد كه آن را سيبا مىگفتند و بدين وسيله جلو آنان را سد كرد . اين وحشت از دو جانب بود تا زمان سلطنت گيخاتو خان « 2 » چون نقاى « 3 » وارث مملكت منكو تيمور شد بار ديگر رسولان روان گشتند و بازرگانان به آمد و شد پرداختند و چنان‌كه ارّان از كثرت ارابه‌ها و برده‌ها و اسب‌ها و گوسفندها موج مىزند . ذكر رصد مراغه چون پادشاه مملكت گير هلاكو خان كار بغداد و اعمال آن و موصل و ديار بكر را يكسره كرد و سرحد مملكت روم مستخلص و محفوظ گردانيد و ممالك متصرفه را به حكام با سياست و مهابت سپرد و فراغتى يافت مولانا سلطان الحكماء المحققين نصير المله و الدين الطوسى عرضه داشت كه اگر ايلخان صواب بيند براى تجديد احكام نجومى و تحقيق ارصاد ستارگان رصدى سازد و زيجى استنباط كند تا ايلخان را از حوادث آينده مطلع گرداند . و ستارهء پادشاه را بنگرد و كيفيت امتداد عمر و حال نفس و توسعهء بقاى ملك و توالد و تناسل و سفرهاى پادشاه را دريابد و حقيقت آن بگويد . ايلخان اين سخن را بپسنديد و توليت اوقاف تمام كشور را به او داد و فرمانى نوشت كه هرچه به جهت ساختن رصد و خريدن اسباب لازم باشد از خزانه به دو دهند . پس به حكم فرمان ، مؤيد الدين عرضى را از دمشق و نجم الدين كاتب صاحب منطق را از قزوين و فخر الدين مراغى را از موصل و فخر الدين اخلاطى را از تفليس [ 52 ] احضار كردند . و در سال 657 در شمال مراغه بر سر پشته‌اى بلند رصدخانه‌اى در كمال آراستگى بنا فرمود و در فن نجوم و علم هيأت و مجسطى و ارصاد كواكب نهايت دقت و حذاقت بروز داد و صور فلكى و تدويرات و حوامل و دواير متوهمه و معرفت اسطرلاب و تقاويم

--> ( 1 ) - اباقا خان بن هولاكو خان بن تولى بن چنگيز خان . ( 2 ) - گيخاتو خان بن اباقا جان بن هلاكو خان بن تولى بن چنگيز خان . ( 3 ) - نقاى بن تاتار بن توال بن جوجى بن چنگيز خان .