عبد المحمد آيتى

312

تحرير تاريخ وصاف ( فارسى )

شايستهء خانيت است . پس برخاست و كاسه گرفت و شهزادگان به موافقت او كاسه گرفتند و منكو خان را به خانى برگزيدند . بر اين انديشه كه سال آينده هنگام بهار مجلس مشاوره‌اى بزرگ تشكيل شود . اما چون زمان ميعاد رسيد شيرامون و يسنبوقا اغول [ 577 ] برادر قراهلاكو بر خلاف او اتفاق كردند و خواجه و باقو امر را بتعويق مىافكندند و رسولان نزد باتو مىفرستادند كه ما بر خانيت منكو اتفاق نداريم و باتو پيغام مىفرستاد كه پيمان‌شكنى خلاف قوانين چنگيز خان است . چون خلف ميعاد از حد بگذشت و سال به آخر رسيد در نهم ربيع الاخر سال 649 منكوقاآن را بر تخت خانيت نشاندند . بركه اغول و تقاتيمور « 1 » و پسران اوتكين و فرزندان كوتان و پسران كلكان برخاستند و بر موافقت ايشان امراء و نوئينان كلاه از سر برداشتند و كمربندها بر دوش افكندند و دعا گفتند و زانو زدند و جامهاى شراب گرفتند و آفتاب را هفت نوبت تعظيم كردند . چون منكوقاآن بر تخت نشست ، فرمود تا هيچ آفريده‌اى را در اين روز دل‌افروز نيازارند ، حتى حيوانات را نيز شكار نكنند و ذبح ننمايند و درختان را نبرند و آبها را كدر و گل‌آلود نسازند از غرايب اتفاقات آنكه قوشجىاى در ميان لشكر شيرامون « 2 » و باقو افتاد و گردون‌هاى بيشمار پر از انواع سلاح‌ها يافت . [ 578 ] اين معنى را بعرض رسانيد . چون اين گونه توطئه‌ها خلاف ياساى چنگيز خان بود اركان حضرت تصديق او نمىكردند . تا منكسار نوئين را با لشكرى روان فرمود . سپيده دمى گرد آنان بگرفت و پيغام داد كه خبر يافته‌ايم كه آهنگى نابكارانه داريد . اگر اعتراف كنيد منكوقاآن گناه شما عفو خواهد كرد و گرنه همه نابود خواهيد شد . شيرامون و باقو سخت مضطرب شدند و ناچار عازم خدمت گشتند و سلاح از تن باز كرده به اردو درآمدند . مجلس محاكمه تشكيل شد . چون سخن پرسيده شد اقرار كردند . پس سرهنگانى را كه مايهء فساد بودند بقتل آوردند . و اغول غاتمش « 3 » و قداقاج مادر شيرامون را پيش سرقوتى بيكى فرستادند و برخى از شاهزادگان و امرا را در خفا كشتند و يا نفى بلد كردند . منكوقاآن فرمود بعنوان قوبجور در ماوراء النهر و خراسان توانگر ، ده دينار و فقير يك دينار و در ختاى و منزى توانگر ، يازده دينار و فقير يك دينار بدهد . و

--> ( 1 ) - تقاتيمور ( يا بوقاتيمور ) بن جوجى بن چنگيز خان . ( 2 ) - شيرامون بن كوچو بن اوكتاى قاآن بن چنگيز خان . ( 3 ) - جهانگشاى : اغول غاتمش و او زوجهء كيوك خان است .