ارزيز از روم بياوردند و از آن شمش‌ها و طوق‌ها ساختند و با سنگ‌هاى تراشيده بنيانى هرچه استوارتر برآوردند و چون دايرهء بنا مقدارى از زمين بالا آمد ديوارى از آجر بر روى آن بساختند و عرض ديوارها سى و سه آجر به هم چسبيده بود كه هر يكى ده من وزن داشت كه پانزده گز عدل باشد و در مسافت هر دورى چهارده هزار و چهار صد عدد خشت در كار رفت كه از آن جمله سيزده هزار خشت كامل و سه هزار و چهار صد نيمه . بلندى قبه صد و سى گز و طول ديوار هشتاد گز كه تا آخر سال 702 تقريبا افراشته شد و كتيبه و شرفات قبه ده گز و طاس قبه چهل گز بود و به هر چهار گز كه بالا مىرفت و داربست را نيز استوارتر بالا مىبردند ده هزار دينار زر صرف مىشد اما مساحت سطح دايرهء گنبد پانصد و سى « 1 » گز باشد چه قطر دايره آن پنجاه است . در اطراف آن ، كه دوازده ضلع است دوازده بنا برپا داشتند . اول مسجد . دوم خانقاه . سوم شافعيه براى مسكن و تعليم و تعلم علم اديان بنا بر مذهب شافعى . چهارم دار الشفاء كه در آنچا طبيبان به معالجهء بيماران مشغول شوند . پنجم بيت المتولى . ششم كتابخانه . هفتم رصدخانه . هشتم حكميه جهت اقامت حكما و تعليم حكمت . [ 383 ] نهم حنفيه براى مسكن و تعليم و تعلم علم اديان بنا بر مذهب ابو حنفيه . دهم حوضخانه . يازدهم بيت السياده . دوازدهم « ؟ » آنگاه هزار و دويست زوج در جهت گنبد و اماكن اطراف آن در شيراز و ساير بلاد ساخته شد . بستانسراى و قصر عادليه بر هيأتى ساخته شد كه كس نظير آن دو نديده و نشنيده بود . آنگاه قنديل‌ها و شمعدان‌هاى زرين و سيمين جهت آن مرتب كردند . از جمله قنديلى بود كه هزار مثقال طلا وزن داشت . براى رنگ‌آميزى سقف آن قبه تنها سيصد من لاجورد به كار رفت از اين مقدار ميزان تكلفاتى كه در تزيين و تذهيب و نقاشى آن رفته است بدست مىآيد . و كتيبه‌اى در تاريخ بناء آن به انشاء يكى از اهل عصر بر گرد قبه نقش كردند . و آن كتيبه اين است : الحمد الله القديم الّذى بقاءه دائم و وجوده واجب الكريم الّذى نعماءه على العالمين فيّاض وجوده صائب . الصانع الّذى دلالات وجوده بدائع الاشياء و روايع الغرايب و آيات جوده صنائع الآلاء و سوابغ الرغايب . القادر الذى رفع السماء مزينة بزينة الكواكب و

--> ( 1 ) - در اين حساب سهوى به نظر مىرسد چه اگر قطر دايره‌اى 50 گز باشد بايد مساحت سطح آن 5 / 1962 گز بشود .